11
28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940.
Η Κορυφή Βοΐου στα βουνά της Αλβανίας
Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν περνούν ποτέ. Μένουν χαραγμένες στη μνήμη ενός λαού, σαν σημάδια πάνω στην πέτρα. Η 28η Οκτωβρίου 1940 είναι μία από αυτές.
Εκείνο το πρωινό, η Ελλάδα είπε το μεγάλο της «ΟΧΙ» και στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας άρχισε να γράφεται μια από τις πιο ηρωικές σελίδες της ιστορίας της. Ανάμεσα στους ανθρώπους που πήραν τον δρόμο για το μέτωπο ήταν και περισσότεροι από 100 άνδρες από την Κορυφή. Μαζί τους επιτάχθηκαν περίπου 80 μουλάρια και άλογα. Το χωριό άδειασε από ανδρικά χέρια και γέμισε αγωνία, προσευχές και βλέμματα που ακολουθούσαν τους φαντάρους μέχρι να χαθούν στον δρόμο.
Δεν έφυγαν μόνο οι στρατιώτες. Πίσω τους έμειναν γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι, άνθρωποι που κουβαλούσαν στις πλάτες τους το βάρος του πολέμου. Οι γυναίκες της Κορυφής, με τα ζώα τους, μετέφεραν πυρομαχικά και εφόδια από τη γέφυρα της Βουχωρίνας προς τις γραμμές του μετώπου. Έφτασαν μέχρι εκεί όπου ο δρόμος τελείωνε και άρχιζε η κόλαση του πολέμου.
Και ύστερα ήρθε η 28η Οκτωβρίου.
Ο Κωνσταντίνος Ζαραμπούκας, λοχίας του 53ου Συντάγματος Νεαπόλεως, γράφει πως στις πέντε το πρωί έμαθαν ότι ο πόλεμος είχε αρχίσει. Γύρω τους βουνά, κρύο, βροχή, λάσπη και χαρακώματα γεμάτα νερό. Οι νύχτες περνούσαν μέσα στους πυροβολισμούς, στις εκρήξεις και στον ήχο των αεροπλάνων. Κι όμως, οι άνδρες της Κορυφής έμεναν εκεί, στην πρώτη γραμμή.
Στη Μοράβα, το αίμα έβαψε το αλβανικό χώμα. Εκεί έπεσε ο λοχίας Απόστολος Καρπούζας. Άλλοι τραυματίστηκαν, άλλοι λύγισαν από τις κακουχίες, μα επέστρεψαν στη μάχη. Το 53ο Σύνταγμα Νεαπόλεως βρέθηκε πολλές φορές εκεί όπου η ζωή και ο θάνατος χωρίζονταν από λίγα μόνο μέτρα. Πολέμησε στη Μοράβα, προχώρησε μέχρι την Κορυτσά και έγραψε τη δική του αιματοβαμμένη ιστορία.
Μα η πιο σκληρή δοκιμασία ήρθε στο Μνήμα της Γριάς, τον Μάρτιο του 1941.
Μέσα σε χιόνια που έφταναν και ξεπερνούσαν το ένα μέτρο, με παγωμένο αέρα και χιονοθύελλες, οι Έλληνες στρατιώτες επιτέθηκαν στις ιταλικές θέσεις. Τα πυρά έσκιζαν τη σιωπή του βουνού. Το χιόνι γέμιζε αίμα. Άνδρες έπεφταν ο ένας μετά τον άλλον.
Ο Νικόλαος Ρανγκάζας έζησε την κόλαση από κοντά. Από τους τριάντα άνδρες της διμοιρίας του, μόλις δύο σώθηκαν. Ο ίδιος, τραυματισμένος και εξαντλημένος, κατρακύλησε στις χιονισμένες πλαγιές και πέρασε τη νύχτα κάτω από ένα δέντρο. Το πρωί, όταν άκουσε ελληνικές φωνές, φώναξε μέσα από το χιόνι:
«Παιδιά, είμαι Έλληνας στρατιώτης!»
Και η Ελλάδα τον βρήκε.
Ο Ιωάννης Παπαδημούλης, χρόνια αργότερα, θα διηγούνταν εκείνες τις ημέρες. Στην επίθεση στον λόφο 937, μέσα στο παγωμένο τοπίο και κάτω από τα ασταμάτητα ιταλικά πυρά, είδε τον θάνατο να θερίζει γύρω του. Κι εκείνος, μαζί με τον συγχωριανό του Φώτιο Παπαγεωργίου, σύρθηκαν και χώθηκαν σε ένα όρυγμα.
Μια οβίδα έπεσε στο σημείο από όπου είχαν μόλις φύγει.
Για λίγα μέτρα.
Για λίγα δευτερόλεπτα.
Για μια ανάσα.
Η ζωή τους σώθηκε.
Και όταν η μάχη κόπασε, ακούστηκε μια γνώριμη φωνή.
Ήταν ο Σταύρος Αντωνόπουλος.
Ο συγχωριανός τους.
Κατέβηκε από το άλογο.
Τους είδε ζωντανούς.
Τούς αγκάλιασε και τους είπε : «Δόξα τω Θεώ, ζείτε. Βγήκατε ζωντανοί από αυτή την κόλαση.»
Αυτές οι λέξεις δεν είναι απλώς μια μαρτυρία. Είναι η φωνή μιας ολόκληρης γενιάς.
Είναι η φωνή των ανθρώπων της Κορυφής που άφησαν πίσω τους σπίτια, γονείς, γυναίκες και παιδιά και ανέβηκαν στα παγωμένα βουνά της Αλβανίας. Κάποιοι γύρισαν. Κάποιοι δεν γύρισαν ποτέ.
Και γι’ αυτό η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο μια εθνική επέτειος.
Είναι και η δική μας μνήμη.
Είναι τα ονόματα των Κορυφιωτών που πήραν το όπλο. Είναι τα βήματα εκείνων που χάθηκαν μέσα στη βροχή και στο χιόνι. Είναι οι γυναίκες που κουβαλούσαν εφόδια προς το μέτωπο. Είναι οι μανάδες που περίμεναν. Είναι τα γράμματα που έφταναν από την Αλβανία και οι προσευχές που ανέβαιναν κάθε βράδυ από το χωριό.
Και σήμερα, τόσα χρόνια μετά, η Κορυφή θυμάται.
Θυμάται εκείνους που στάθηκαν όρθιοι όταν η Ελλάδα χρειάστηκε τα παιδιά της. Θυμάται εκείνους που πάλεψαν στα βουνά, μέσα στο χιόνι και στον θάνατο, κρατώντας ψηλά μια σημαία, μια πατρίδα, μια ελπίδα.
Γιατί όσο υπάρχει η Κορυφή, όσο υπάρχει η Ελλάδα, όσο υπάρχει μνήμη,
κανείς τους δεν έφυγε πραγματικά.
Ζουν μέσα στην Ιστορία μας.
Ζουν μέσα στις λέξεις μας.
Ζουν μέσα στη σημαία που κυματίζει.
Γιατί οι άνθρωποι φεύγουν.
Οι γενιές περνούν.
Όμως οι πράξεις που γράφτηκαν με αίμα δεν πεθαίνουν ποτέ.
Για την Ελλάδα.
Για την ελευθερία.
Για την πατρίδα.
Για την Κορυφή.
