670
Μπορεί να αναγεννηθεί το Βόϊο; Μπορούν να αναγεννηθούν οι υπό ερήμωση περιοχές;
-
Πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του Money Show, χθες, 21/3., 14:00, με επιτυχία μια εκδήλωση για ένα από τα πιο κρίσιμα, τα πιο καυτά προβλήματα της Ελλάδας: για τις υπό ερήμωση, φθίνουσες περιοχές της Χώρας (και τις δυνατότητες αναγέννησης, ανάπτυξής τους).
Η Χώρα -πέρα από την εθνική εξ ανατολών απειλή (που αποτελεί εξωτερικό κίνδυνο)- αντιμετωπίζει δυο μείζονα, κεντρικής σημασίας προβλήματα (που αποτελούν τον κύριο εσωτερικό, υπαρξιακό της κίνδυνο): την δημογραφική κρίση και την ερήμωση περιοχών μεγάλης έκτασης, ιδιαίτερα μεθοριακών, που η φθίνουσα πορεία τους φτάνει σε σημεία οριακά, χωρίς θετική επιστροφή.
-
Η περίπτωση του Βοϊου στη Δυτική Μακεδονία (στη γεωγραφική της έκταση, κατά το μεγαλύτερο τμήμα της, στο νομό Κοζάνης αλλά και στο νομό Γρεβενών) είναι ακριβώς μια τέτοια, σημαντική περίπτωση. Η οποία και αποτέλεσε -με διοργάνωση της Βοϊακής Εστίας Θεσσαλονίκης -το κεντρικό θέμα του Συνεδρίου στα πλαίσια του Money Show, χθες, 21/3..
Είχα την ευκαιρία -και ευχαριστώ του διοργανωτές- να παρουσιάσω εστιασμένα, να αναπτύξω στοχευμένα την πρότασή μου για αυτό το μείζον, εθνικό-περιφερειακό-υπαρξιακό ζήτημα της Χώρας (και πιο συγκεκριμένα του Βοϊου).
Η πρότασή μου, την οποία στο σύνολό της και σε γραπτή μορφή, μετά την εκδήλωση, παρέδωσα στον πρόεδρο και το διοικ. συμβούλιο της Βοϊακής Εστίας Θεσσαλονίκης, είναι αποτέλεσμα πολύμηνης προσπάθειας συγκέντρωσης-σύγκρισης-αξιολόγησης στοιχείων, μελέτης πολλαπλών επιπέδων, αξιοποίησης θετικών εμπειριών ελλαδικών & ευρωπαϊκών, και τελικά σύνθεσης ενός ολιστικού, και -κατά τη γνώμη μου- πραγματικά αποτελεσματικού, ρεαλιστικού σχεδίου για την Αναγέννηση της περιοχής του Βοϊου, και κατ΄ επέκταση με αναλογικό, αντίστοιχο τρόπο των υπό ερήμωση, φθινουσών περιοχών της Ελλάδας.
-
Την πρόταση αυτή, στο σύνολό της, παραδίδω σήμερα, και δημόσια -μέσω του ”ΔΙΑΥΛΟΥ”- προς όλες τις Αρχές, Οργανισμούς, Φορείς, Έλληνες και Ελληνίδες.
-
Δηλώνοντας -με συνείδηση της ευθύνης που πρέπει να φέρουμε όλοι μας- απέναντι στο υπαρξιακό πρόβλημα αυτού του βάρους και αυτής της σημασίας για τη Χώρα, ότι -στο μέτρο των δυνάμεων μου- είμαι στη διάθεση κάθε κοινωνικού φορέα και κάθε συλλογικής, δημιουργικής περιφερειακής & τοπικής προσπάθειας, κάθε συλλογικού κοινωνικού αγώνα με στόχο την Αναγέννηση των υπό Ερήμωση, Φθινουσών περιοχών της Πατρίδας!
-
Παρακάτω, η Πρότασή μου (αναλυτική και στο σύνολό της), σε κάθε περίπτωση θετική, χρήσιμη και ωφέλιμη… >>
Ελευθέριος Τζιόλας:
ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΕΝΝΗΘΕΙ ΤΟ ΒΟΪΟ;
(Μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη στο Βόιο και πως;)
Εισήγηση -ομιλία στο 34o Money Show, 21 Μαρτίου 2026 (Hyatt Regency, Θεσσαλονίκη)
Α. Η τελευταία κραυγή ( ; ) – Έκκληση διάσωσης
Το Βόιο, στο σύνολο της γεωγραφικής του ενότητας (σε Κοζάνη και Γρεβενά), εκπέμπει ένα μήνυμα αγωνίας καθώς αισθάνεται ότι πλησιάζει η αυλαία ενός μοιραίου τέλους.
Αναρωτιούνται πάρα πολλοί, όλοι σχεδόν που πονούν για τον Τόπο: Μπορεί να αναγεννηθεί το Βόιο;
Υπάρχουνε λύσεις, από ΄δω που βρισκόμαστε σήμερα;
Μπορεί να υπάρξει ανάκαμψη, ανάπτυξη και πώς;
Σε οριακές στιγμές, σε στιγμές τέτοιες σαν αυτή, στο μεταίχμιο, δηλαδή, μεταξύ Ζωής και Θανάτου μιας περιοχής, οι αποφάσεις πρέπει να είναι ανάλογες και καλά σταθμισμένες!
Κι εκείνοι που θα τις πάρουν πρέπει να γνωρίζουν το βάρος τους κι ότι η πορεία θα είναι, πορεία επίπονη -μέσω της Γεδρωσίας (για να θυμηθούμε, παραβολικά, την αμείλικτη διαδρομή του Αλεξάνδρου) μέχρι, το τελικό προορισμό, την Βαβυλώνα!
Β. Δύο αντιλήψεις –
Μία αναγκαία στρατηγική
Υπάρχουν δύο αντιλήψεις, ΔΥΟ μοντέλα σ΄ αυτό το τεράστιο θέμα, ζωτικής σημασίας.
Η πρώτη, είναι ό,τι μέχρι τώρα γίνεται. Και μπορεί -στο ίδιο μοτίβο, στα πλαίσια του ίδιου μοντέλου- να γίνουν από ανθρώπους περισσότερο επαγγελματίες κάποια πράγματα κάπως καλύτερα. Κι αυτά ίσως παρατείνουν τη ζωή, φέρνοντας ίσως και αναλαμπές. Αλλά, η αναγέννηση θα ζητείται, η ανόρθωση θα αναζητείται. Διότι σε κάθε επόμενη φάση, καθώς το ανθρώπινο και παραγωγικό τοπίο θα παραμένει ισχνό, φθίνον, καταρρέον, τα πράγματα θα είναι ακόμα πιο δύσκολα, ωθώντας προς το μοιραίο.
Η δεύτερη, αντίληψη, το δεύτερο μοντέλο είναι αυτό που έχει στο κέντρο του τον Άνθρωπο και την Παραγωγή.
Και θα επιχειρήσω, σήμερα, να το κάνω συγκεκριμένο.
Τον Άνθρωπο που λείπει από το Βόιο και πρέπει να τον φέρουμε πίσω. Τον Άνθρωπο που μέχρι τώρα δεν έχει κίνητρο να μετακινηθεί προς το Βόιο και πρέπει να του δώσουμε ρεαλιστικό όραμα και πραγματικά κίνητρα. Δηλαδή προϋποθέσεις, κίνητρα: στεγαστικά, φορολογικά, περιουσιακά, εργασιακά, γνωστικά, κοινωνικών υποδομών και υπηρεσιών. Τον Άνθρωπο που σκέφτεται το Βόιο, και θα ήθελε ερχόμενος και μένοντας στο Βόιο, να δραστηριοποιηθεί εκεί -όχι μόνο να ζήσει, αλλά να δραστηριοποιηθεί. Αυτόν που επιθυμεί το Βόιο ως τόπο ζωής και δράσης, αλλά δεν έχει, ούτε στέγη, ούτε γη, ούτε άλλη στήριξη, και δεν έχει στο Βόιο περιουσία. Ίσως μάλιστα κάποτε, κάποιοι συγγενείς του να ήταν από τούτα τα μέρη, να είχαν χρόνια μοχθήσει, να είχαν ποτίσει με ιδρώτα -και ίσως με αίμα- τούτον τον Τόπο, αλλά χάθηκαν στα μεταναστευτικά ρεύματα του εσωτερικού ή/και του εξωτερικού, κι πίσω, στο Βόιο, χάθηκαν όλα…
Η δεύτερη αυτή αντίληψη, έχει στην έγνοια της και τον Άνθρωπο που προβληματίζεται και σκέφτεται να φύγει από το Βόιο αλλά πρέπει να τον κρατήσουμε εκεί, επιλύοντας τα προβλήματα που τον αναγκάσουν να φύγει. Να φύγει, και να πάει να χωθεί -μάλλον να χαθεί- στις χαβούζες της αβεβαιότητας των αστικών κέντρων. Όπως θα έλεγαν οι οικονομολόγοι χρειαζόμαστε για το ανθρώπινο δυναμικό: και επιθετικές/ενεργητικές πολιτικές -κι αυτές αφορούν στις πρώτες κατηγορίες μετακίνησης ανθρώπων προς το Βόιο, αλλά και αμυντικές/σταθερές πολιτικές διατήρησης του υπάρχοντος ανθρώπινου δυναμικού -κι αυτές αφορούν σε όσους ανθρώπους ήδη ζουν και δραστηριοποιούνται στο Βόιο. Και θέλουμε να συνεχίσουν, δημιουργώντας οικογένειες και νέα θετικά, κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα. Με κέντρο, λοιπόν, τον Άνθρωπο, έτσι όπως το έθεσα, αυτό είναι το πρώτο σκέλος της αντίληψης αυτής, που την αποκαλώ αντίληψη Αναγέννησης.
Οι άμεσες ενέργειες, τα άμεσα μέτρα για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής μετακίνησης ανθρώπων προς το Βόιο είναι κατά σειρά προτεραιότητας:
(1ο). Καταγραφή όλων των αδρανών ή/και εγκαταλειμμένων κτιρίων των Κρατικών και των Δημόσιων Οργανισμών, καθώς και όλων των εγκαταλειμμένων δημοτικών κτιρίων. Δηλαδή, συγκεκριμένη καταγραφή όλου του αποθέματος, των αδρανών, σχολαζόντων, εγκαταλειμμένων κτιρίων της περιοχής Βοίου (των νομών Κοζάνης και Γρεβενών). Και μεταφορά αυτού του αποθέματος στον τοπικό Δήμο με σκοπό τη διάθεση στα πλαίσια μιας στεγαστικής πολιτικής και πολιτικής επανακατοίκησης στην περιοχή, στην οποία και θα αναφερθώ. Σημειώνω εδώ ότι -με βάση τα συνολικότερα στοιχεία στη χώρα- σημαντικό μέρος αυτού του κτιριακού αποθέματος ανήκει στο ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο πρέπει να κλείσει και να αποδοθούν τα δεσμευμένα δημόσια-εθνικά περιουσιακά στοιχεία στους τοπικούς Δήμους, για την περίπτωσή μας, ή σε Φορείς του Δημοσίου με Αναπτυξιακό και Οικιστικό/Στεγαστικό προορισμό. Τονίζω ότι αυτή η πρόταση -με σκοπό την άμεση και πρακτική αντιμετώπιση του οξυμένου προβλήματος της στέγης- έχει μεγάλη χρησιμότητα και στα μεγάλα αστικά κέντρα. Σκεφθείτε μόνο στη Θεσσαλονίκη, τον τεράστιο αριθμό των ακατοίκητων, αχρησιμοποίητων κτιρίων που ρημάζουν, ενώ θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της λύσης του οξύτατου κοινωνικού προβλήματος της στέγης.
(2ο μέτρο). Πρόγραμμα παραχώρησης κατοικιών από το υπαρκτό απόθεμα σε νέους ή/και οικογένειες τους, με προτεραιότητα σε εκείνους με βοϊακή τοπική καταγωγή, είτε με διαδικασία δημοπρασίας προς κάθε ενδιαφερόμενο με έναρξη απόκτησης κατοικίας 1 € και 7ετή υποχρεωτική δέσμευση για αναπαλαίωση και ανακατασκευή και εγκατάσταση/κατοίκηση.
(3ο). Εναλλακτικά, για τη στέγη και επανακατοίκηση: γενναία επιδότηση για αναστήλωση/συντήρηση παραδοσιακών σπιτιών από το υπάρχον ιδιωτικό απόθεμα αδρανών σπιτιών με αντάλλαγμα τη μόνιμη εγκατάσταση.
(4ο). Εξασφάλιση των βασικών υποδομών (οδικό δίκτυο, ηλεκτρισμός, ύδρευση, αποχέτευση, καθαριότητα), ψηφιακή συνδεσιμότητα (εγκατάσταση γρήγορου Ιnternet, με οπτική ίνα ή δορυφορικά).
(5ο). Υγεία & εκπαίδευση: τοπικές μονάδες υγείας (ανά ομάδα οικισμών), τηλεϊατρική, σχολική εκπαίδευση με συνεργασία σχολικών μονάδων γειτονικών οικισμών.
(6ο). Ανακατασκευή ορισμένων δημόσιων ή δημοτικών κτιρίων για τις κοινωνικές & πολιτισμικές ανάγκες και τις συλλογικές χρήσεις της νέας κοινότητας των ανθρώπων που θα δημιουργηθεί -με κοινοτική/κοινωνική αυτοδιαχείρισή τους.
Το δεύτερο σκέλος αυτού του μοντέλου, του μοντέλου της Αναγέννησης είναι η Παραγωγή.
Ενδιαφέρει ιδιαίτερα η νέα παραγωγή.
Δηλαδή, παραγωγή σε νέους ή αναγεννημένους κερδοφόρους τομείς, ή ακόμα και σε υφιστάμενους με νέες δυναμικές και ανανεωμένες προοπτικές, αλλά και σε νέους γεωγραφικούς χώρους και νέα πεδία δραστηριοτήτων και ασφαλώς από νέους παραγωγούς που θα εγκατασταθούν στο Βόιο. Η νέα παραγωγή που δίνει και νέα προστιθέμενη αξία στο σύνολο της περιοχής. Η νέα παραγωγή που δεν λειτουργεί μόνο προσθετικά, αλλά κυρίως δυναμικά. Που φέρνει το πραγματικό και πρακτικό μήνυμα ότι το Βόιο ξαναγίνεται «παραγωγική μηχανή», ότι ξαναμπαίνει στο χάρτη της πραγματικής οικονομίας.
Και, ασφαλώς και η δεύτερη πλευρά, η παραγωγή που ήδη υπάρχει στο Βόιο. Και η οποία πρέπει να στηριχθεί, να εκσυγχρονισθεί, να επεκταθεί, να καινοτομήσει. Οι νέοι παραγωγοί μπορούν να είναι οι Άνθρωποι που μετακινούνται από τα αστικά κέντρα προς το Βόιο, ένα νέο, πολύ σημαντικό αναγεννητικό δυναμικό. Καθώς, επίσης, και οι νέοι άνθρωποι των οικογενειών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο Βόϊο, με τους γονείς τους και τους ίδιους να έχουν δράσει καθοριστικά για τις τύχες και τη ζωή της περιοχής τα προηγούμενα, δύσκολα χρόνια.
Υπάρχουν δύο θέματα που πρέπει να επιλυθούν για τη νέα παραγωγή (στους νέους χώρους και από τους νέους ανθρώπους-παραγωγούς): η Επένδυση και οι Αγορές.
Για να είναι κερδοφόρες οι παραγωγές πρέπει τα παραγόμενα προϊόντα τους – πάντα ποιοτικά και διαφοροποιημένα – να έχουν απορρόφηση στην αγορά και καλές προοπτικές μέσα στο χρόνο. Κι αυτά πρέπει να εξασφαλισθούν για την μεταβατική πρώτη 5ετία, έως ότου οι νέοι παραγωγοί εδραιωθούν και δημιουργήσουν τα δικά τους δίκτυα.
Το απαιτούμενο Επιχειρησιακό-Επενδυτικό Σχέδιο, δηλαδή, η Επένδυση, ο τρόπος και οι όροι χρηματοδότησής της, καθώς και οι Αγορές και ο τρόπος εξασφάλισής τους (κατά την πρώτη 5ετία) θα αποτελεί κοινή μέριμνα-υποχρέωση του νέου παραγωγού αλλά ΚΑΙ του Γραφείου Ανάπτυξης που θα έχει συσταθεί για αυτόν το σκοπό στο Δήμο (σε κάθε Δήμο). Για τον Δήμο Βοίου, το AGROVOIO -αυτό το ελπιδοφόρο σχήμα που έχει πρόσφατα δημιουργηθεί -σε συνεργασία, όταν χρειάζεται, και με την ΑΝΚΟ θα μπορούσε να είναι η δομή που αναφέρω στο σημείο αυτό.
Γ. Η νέα στρατηγική για την Αναγέννηση του Βοϊου
Τα δύο σκέλη Άνθρωποι – Παραγωγή στην αντίληψη μου, στο μοντέλο της Αναγέννησης, δένονται σε μια ενιαία, δυναμική και ελπιδοφόρα πρόταση, αποτελούν δύο αδιάσπαστες πλευρές της ίδιας στρατηγικής.
Μπορούμε τώρα να δώσουμε ακριβέστερα και για τις δύο όψεις (Εγκατάσταση στο Βόιο- Νέα Παραγωγή στο Βόιο), σε συνδυασμό, τους άξονες αυτής της στρατηγικής:
– Α. Αποτελεί κεντρικό μέλημα -όχι μόνον στόχο, αλλά μέλημα- όλων των αρχών (κυβερνητικών, περιφερειακών, δημοτικών) η προσέλκυση-μετακίνηση νέων Ελλήνων (επιστημόνων, επαγγελματιών, εργαζομένων, επιχειρηματιών) ή/και νέων οικογενειών (νέων ζευγαριών, ή/και νεοδημιούργητων οικογενειών), κατά προτεραιότητα, αλλά όχι αποκλειστικά, βοϊακής καταγωγής για εγκατάστασή τους, πίσω στο Βόιο.
– Β. Σε κάθε Έλληνα νέο ή νέα, και με αυξημένα κριτήρια αξιολόγησης και υποστήριξης, σε κάθε Ελληνική οικογένεια και ιδιαίτερα σε εκείνους βοϊακής καταγωγής, ενεργής παραγωγικής ηλικίας, που θα καταθέτει ρεαλιστικό Επενδυτικό Σχέδιο για τον πρωτογενή ή δευτερογενή τομέα, ο Δήμος Βοίου θα διαθέτει για σαράντα (40) έτη -όση, δηλαδή και η μέση χρονική περίοδος εργασιακού βίου κάθε Έλληνα- έκταση ανάλογη για την απόκτηση άμεσα προκατασκευασμένης κατοικίας τους (στέγης) και για την εγκατάσταση τους, και για την άσκηση της επενδυτικής-επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.
– Γ. Στα Επενδυτικά Σχέδια των νέων που θα ήθελαν να μετακινηθούν και να ζήσουν παράγοντας στο Βόιο, η προσφερόμενη-διαθέσιμη γη θα καταγράφεται ως περιοχή άσκησης της δραστηριότητας τους και θα προσμετρείται και ως εισφερόμενο κεφάλαιο στο Επιχειρησιακό Σχέδιο. Ειδικό Γραφείο στο Δήμο -ανέφερα ενδεικτικά το AGROVOIO- θα φροντίζει για την ολοκληρωμένη διαμόρφωση του Επενδυτικού Σχεδίου (μαζί με τις Αγορές διάθεσης των προϊόντων με έμφαση στην πρώτη 5ετία) και θα υποστηρίζει, εφόσον απαιτείται, την ένταξη του στα Χρηματοδοτούμενα Προγράμματα Ευρωπαϊκών Πόρων.
– Δ. Οι εκτάσεις που θα διατεθούν θα ανήκουν στη Δημοτική περιουσία ή θα προέλθουν από κρατική/δημόσια περιουσία της οποίας η συμβατική ανάθεση διαχείρισης της θα γίνεται από το Δήμο (αν δεν έχει -και έως ότου- μεταβιβασθεί η κρατική περιουσία στο Δήμο). Η δε κατοικία (στέγη) μπορεί να είναι του τύπου των σύγχρονων προκατασκευασμένων κατοικιών, όταν δεν προέρχεται από το απόθεμα των εγκαταλειμμένων κατοικιών. Δηλαδή, για την κατοικία (στέγη) θα υπάρχουν δύο εναλλακτικές δυνατότητες: ή από το κτιριακό απόθεμα δημόσιων κτιρίων ή προκατασκευασμένη κατοικία σε συνάφεια -ως προβλεπόμενο υποστηριζόμενο στοιχείο- στο Επενδυτικό Σχέδιο στον πρωτογενή ή δευτερογενή τομέα.
– Ε. Σε προτεραιότητα οι αρμόδιοι Δημόσιοι Φορείς, καθώς και η Περιφέρεια και ο Δήμος θα αναλάβουν να καλύψουν αυτές τις νέες ή τις αναγεννημένες οικιστικές περιοχές με αξιόπιστα δίκτυα υποδομών και κοινωνικής εξυπηρέτησης (ηλεκτρικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες-Ιnternet, οδικές συνδέσεις κλπ), καθώς και τις εκπαιδευτικές και υγειονομικές ανάγκες και τις ανάγκες ασφαλούς διαβίωσης (με δημιουργία σχολικών και προσχολικών μονάδων και την αξιοποίηση νέων ψηφιακών μεθόδων εξυπηρέτησης στην υγεία, την ασφάλεια, την προστασία, την επικοινωνία).
– Στ. Μεγάλη και επαναλαμβανόμενη καμπάνια θα προβάλει στην Ελλάδα αλλά και στο ελληνικό δυναμικό του Εξωτερικού αυτό το Πρόγραμμα μετοίκησης -παραγωγής -εγκατάστασης.
Δ. Η υπάρχουσα συγκυρία και η θετική απάντηση με τη στρατηγική της Αναγέννησης
Η στρατηγική αυτή, μπορεί να αναπτυχθεί σε ολοκληρωμένο Πρόγραμμα. Το οποίο θα έρθει ως καίρια διαρθρωμένη απάντηση-πρόταση σε μια συγκυρία όπου η κρίση στην απόκτηση κατοικίας, η κρίση στη στέγη βρίσκεται στο υψηλότερό της σημείο, καθώς και τα πολλαπλά εμπόδια (σε γη, σε επαγγελματική στέγη, σε επικοινωνίες κλπ) για την έναρξη και πρόοδο μιας παραγωγικής-επιχειρηματικής δραστηριότητας στα αστικά κέντρα ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.
Για τους νέους ανθρώπους και τα νέα ζευγάρια αυτό το αρνητικό περιβάλλον στα αστικά κέντρα, δημιουργεί την τάση –έστω και αναγκαστικά – της αναζήτησης λύσεων προς την περιφέρεια της Χώρας. Τάση, που η κυβέρνηση δεν την έχει κοινωνικά αποκωδικοποιήσει, δεν την έχει εξετάσει ουσιαστικά μετασχηματίζοντας την μέσω μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σε θετική προοπτική.
Θεωρώ ότι η στρατηγική που ανέπτυξα με πρακτικό και ρεαλιστικό τρόπο αντιμετωπίζει το κρίσιμο αυτό ζήτημα, υποστηρίζοντας συνδυαστικά την οικονομική-παραγωγική διάσταση & την διάσταση της μετακίνησης-εγκατάστασης. Η ανάδειξη και η κυριάρχηση αυτής της στρατηγικής θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα εποχή στο Βόιο.
Αν μάλιστα, εκτός από το αναφερόμενο Πρόγραμμα μετοίκησης-παραγωγής-εγκατάστασης που περιέγραψα, ταυτόχρονα και σε σύνδεση, προταθούν και προβληθούν Σχέδια αποδοτικών γεωργικών καλλιεργειών ή/και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων και συσχετιζόμενων με αυτά μεταποιητικών μονάδων για κάθε ιδιαίτερη τοπική/γεωγραφική ζώνη, τότε έχουμε το νέο και αναγκαίο πλαίσιο θετικής αντιστροφής, ανόρθωσης, Αναγέννησης του Βοίου.
Και θα μπορούσα να πω, με το μοντέλο αυτό, και πολλών άλλων περιοχών της Χώρας μας που βρίσκονται μπροστά στο φάσμα της ερήμωσης και βιώνουν συνθήκες παρόμοιες με αυτές, στο Βόιο.
Τα Σχέδια που μόλις ανέφερα –πρωτογενούς & δευτερογενούς παραγωγής– σε τοπικές/γεωγραφικές ζώνες, αξιολογώντας και ορθολογικά αξιοποιώντας φυσικούς και τοπικούς πόρους (το έδαφος, το νερό, τα δάση, το κλίμα, καθώς και τεχνικές και νέες τεχνολογίες μεταποιήσεις), σταθμίζοντας αγορές και τάσεις (εθνικές, ευρωπαϊκές, διεθνείς) θα μπορούσε να προσφέρει το πλαίσιο κατευθύνσεων για την παραγωγική δραστηριοποίηση των νέων παραγωγών.
Τα στοιχεία αυτών των Σχεδίων θα είναι εξαιρετικά χρήσιμα στη σύνταξη των Επιχειρηματικών-Επενδυτικών Σχεδίων των νέων παραγωγών. Η Κεντρική Διοίκηση αξιοποιώντας τις πολυάριθμες επιστημονικές και ερευνητικές δυνατότητες που πράγματι έχει η Χώρα -σε Πανεπιστήμια και σχετικά Ιδρύματα- μπορεί και οφείλει να υποστηρίξει καθοριστικά για την εκπόνηση αυτών των Σχεδίων. Τα Σχέδια αυτά θα πρέπει να έχουν τον χαρακτήρα συγκεκριμένων -και όχι γενικόλογων- Κατευθύνσεων/Στόχων για παραγωγή/εκμετάλλευση και θετικές αποδόσεις.
Στο βαθμό που το βαθύ αθηναϊκό κράτος δείξει τον «γνωστό, αντιπαραγωγικό εαυτό του» -και μάλλον αυτό είναι το πιθανότερο-, τότε ο Δήμος και ή/και η Περιφέρεια οφείλουν να αναλάβουν την εκπόνηση αυτού του Σχεδίου Κατευθύνσεων, ως Οδηγό για τους νέους παραγωγούς που θα μετακινηθούν και θα δραστηριοποιηθούν στο Βόιο.
Ε. Ευρωπαϊκά εργαλεία και ανάγκη υποστηρικτικής κυβερνητικής πολιτικής (υποδομών, δικτύων και φορολογίας).
Περιοχές, σαν το Βόιο, υπάρχουν στην Ελλάδα, κι άλλες, και στις 12, πλην Αττικής, διοικητικές περιφέρειες και ιδιαίτερα σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, όπως επίσης και στην Ε.Ε.. Γι΄ αυτό και έχουν αποφασισθεί σ΄ ευρωπαϊκό επίπεδο -όχι τα αναμενόμενα και αναγκαία- αλλά πάντως ορισμένα χρηματοδοτικά εργαλεία (π.χ., το Leader και άλλα). Ενώ η πίεση για διάθεση και μεταφορά εθνικών πόρων για τους στόχους που περιέγραψα και για τις περιοχές αυτές της φθίνουσας Ελλάδας πρέπει -και οφείλει – να είναι μεγάλη, σταθερή και συνεχής.
Η στρατηγική που παρουσιάσθηκε , υπογραμμίζω και πάλι, πρέπει να έχει την σταθερή, κεντρική κυβερνητική/κρατική υποστήριξη, με τη διάθεση πόρων, εκτάσεων γης, εγκαταλειμμένων κτιρίων, υγειονομικής και εκπαιδευτικής κάλυψης, ηλεκτρολογικών και ψηφιακών δικτύων, προτεινόμενων σχεδίων ρεαλιστικών κατευθύνσεων παραγωγής & μεταποίησης.
Πολύ σημαντικό, καθοριστικό στοιχείο κυβερνητικής στήριξης είναι το ειδικό φορολογικό καθεστώς μειωμένης φορολογίας που πρέπει να συνοδεύει και να υποβοηθά την όλη προσπάθεια.
Στ. Η Εκκλησία
Σε όλη τούτη την μεγάλη αναγεννητική προσπάθεια η Εκκλησία πρέπει να προσκληθεί να συνδράμει -και οφείλει από τη θέση και την αποστολή της να συνδράμει. Και να συνδράμει καθοριστικά, αποφασιστικά. Με παραχωρήσεις γης και εκμεταλλεύσιμων εκτάσεων, με μεταβιβάσεις ακινήτων και εν αργία χώρων, τόπων και κτιρίων ιδρυμάτων της. Οι σημαντικές υλικές-περιουσιακές της δυνατότητες και ο πνευματικός της ρόλος θα προσθέσει εξαιρετική δυναμική και θα δημιουργήσει νέα ενθαρρυντικά, ρεαλιστικά δεδομένα επιτυχίας. Οι μορφές παραχωρήσεων/μεταβιβάσεων μπορούν με δημιουργικό και θετικό πνεύμα με τον τοπικό Δήμο να βρεθούν, να διαμορφωθούν και να λειτουργήσουν, πάντα με σταθερό τον προσανατολισμό και τους στόχους της όλης ανορθωτικής προσπάθειας όπως έχει περιγράφει.
Ζ. Τα Νερά, η Ενέργεια, τα Δάση: τρείς (3) αναντικατάστατοι πόροι, ζωτικοί μοχλοί
Υπάρχουν, τρία (3) μεγάλα, συγκεκριμένα θέματα που επηρεάζουν με πολλαπλό τρόπο όλο το πλαίσιο που συζητούμε και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή με ταυτόχρονη υιοθέτηση μιας αντίληψης αειφορίας και παράλληλη ήπια αξιοποίηση για τις νέες κοινωνίες (και το μέλλον τους) που θέλουμε να αναδυθούν στο Βόιο.
Πρώτο, τα Νερά.
Δεύτερο, η Ενέργεια.
Τρίτο, τα Δάση.
– 1. Για τα Νερά, εν συντομία.
Αρχή μας: ότι το Νερό είναι δημόσιο αγαθό. Και συνείδησή μας: ότι το Νερό αποτελεί αναντικατάστατο φυσικό πόρο εν ανεπαρκεία!
Πριν φτάσουμε στα ποτάμια, θα χρειασθούν ενόψει των σαρωτικών ξηροθερμικών περιόδων που έρχονται εφιαλτικά κλιμακούμενες, να κατασκευαστούν μικρά, ασήμαντων δαπάνων, κορμοφράγματα -από κορμούς και κλαδιά δένδρων- και μικρά λιθοφράγματα χωρίς μπετόν, σε όλες τις ορεινές κλυτείς, σε κάθε υδροφόρα πλαγιά για την αύξηση, βελτίωση των ποσοτήτων νερού στους υδροφορείς ορεινούς, ημιορεινούς ή πεδινούς.
Στα ποτάμια, πρέπει να γίνει -αν δεν υπάρχει- μια συνολική, δυναμική, ολιστική μελέτη για τη διαχείρισής τους. Δηλαδή, τις πηγές, τις υπαρκτές ιστορικές, αρχιτεκτονικές κατασκευές (γεφύρια, κρήνες κλπ), τα έργα διευθέτησης/υποστήριξης, κυρίως για τις ποσότητες των υδάτινων πόρων. Τέλος, και σημαντικότερο, σταθμισμένα πρέπει να αντιμετωπισθούν θετικά, με αρχές βιωσιμότητας και εν συνδυασμώ: η ήπια ενεργειακή αξιοποίησή τους (με συνυπολογισμό του περιβαλλοντικού και πολιτιστικού αποτυπώματος) και οι αρδευτικές τους δυνατότητες.
– 2. Σχετικά με την Ενέργεια. Οι τοπικές κοινωνίες (με τις οργανώσεις τους και τους πόρους τους) σε συνεργασία με το Δήμο μπορούν και πρέπει να αποκτήσουν Ενεργειακή Αυτάρκεια και Αυτονομία. Η Ενεργειακή Δημοκρατία στο Βόιο είναι από σήμερα δυνατή. Με όχημα το σχήμα των Ενεργειακών Κοινοτήτων και τις πολλαπλές μεθόδους διανομής αλλά και συμψηφισμού το Βόιο μπορεί αξιοποιώντας τους δικούς του ενεργειακούς φυσικούς πόρους να απαλλαγεί σταδιακά από τη θηλιά της ενεργειακής φτώχειας που οξύνει την κοινωνική εξαθλίωση. Ξεκινώντας από τα δημοτικά, σχολικά και δημόσια κτίρια, από τον οδικό ηλεκτροφωτισμό και την δημοτική επιχείρηση νερού και περνώντας στις ευάλωτες οικονομικά ομάδες μέχρι την πλήρη ενεργειακή κάλυψη.
Δύο (2) στόχοι πρέπει εδώ να αποτελέσουν στόχους ανυποχώρητους, σκληρού αγώνα, μεγάλων πιέσεων και -το εννοώ- κοινωνικών κινητοποιήσεων:
1ος. Η διάθεση -σε απόλυτη προτεραιότητα- ηλεκτρικού χώρου από τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ για τους σκοπούς αυτούς (των Ενεργειακών Κοινοτήτων του Δήμου και της Κοινωνίας με τους φορείς της), και,
2ος. Η θεσμοθέτηση της Ρήτρας Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης για τη Δυτική Μακεδονία.
– 3. Τέλος, για τα Δάση και, εμβόλιμα, τη Δημοτική Περιουσία.
Με την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, ελπίζουμε ότι έχουμε μια καθαρή εικόνα της Δημοτικής Περιουσίας.
Η Δημοτική Περιουσία, όπως έχουμε ήδη προαναφέρει, μπορεί να αποτελέσει, σε ένα μέρος της, μέσω της παραχώρησης-διάθεσής της σε νέους συμπολίτες μας, δυναμικό κίνητρο, μοχλό μεταμόρφωσης του δημογραφικού και παραγωγικού τοπίου με τη μετακίνηση νέου ανθρώπινου δυναμικού προς το Βόιο.
Μέρος της Δημοτικής Περιουσίας μπορεί επίσης να αποτελέσει καθοριστικό πάγιο για την εγκατάσταση και ανάπτυξη Μονάδων Κοινωνικής-Αλληλέγγυας Οικονομίας, των νέων αστικών κοινωνικών συνεταιρισμών. Μονάδες στις οποίες ο Δήμος μπορεί να συμμετέχει σταθμισμένα και ως κοινωνικός εταίρος.
Με την ευκαιρία -να το τονίσω- ότι οι Δήμοι πρέπει να ξαναβρούν την αναπτυξιακή τους διάσταση, με συμμετοχή τους ή/και πρωτοβουλίες συγκρότησης σε Επιχειρηματικά Σχήματα, ιδιαίτερα Κοινωνικής Οικονομίας (ή του αλλιώς ονομαζόμενού «τρίτου τομέα»). Με σκοπό προτεραιότητας την επανεπένδυση του πλεονάσματος στις υποδομές και τις υπηρεσίες για την Κοινωνία, αλλά και την αξιοποίηση συγκριτικών αποθεμάτων της περιοχής τους με λανθάνον αναπτυξιακό περιεχόμενο. Τα επιχειρηματικά σχήματα των Δήμων πρέπει να διαπερνώνται, να διαποτίζονται από τρεις γραμμές: (α). να έχουν πραγματικούς -κι όχι αοριστόλογους- αναπτυξιακούς στόχους, (β). να δημιουργούν θέσεις εργασίας, (γ). να είναι υποδείγματα χρηστής, αποδοτικής διαχείρισης και αποτελεσματικής, δημοκρατικής λειτουργίας.
Σημαντικό μέρος της Δημοτικής Περιουσίας είναι τα Δημοτικά Δάση.
Για όλα τα Δημοτικά Δάση, που δεν είναι τόσο γνωστά, αλλά – πιστέψτε με -συνήθως είναι αρκετά, πρέπει να συνταχθούν Διαχειριστικές Μελέτες, έτσι ώστε και να καλύπτονται ανάγκες σε καυσόξυλα των κατοίκων των χωριών και το πλεόνασμα να διατίθεται στο εμπόριο για εξασφάλιση εσόδων του Δήμου.
Σε αρκετά από αυτά τα δάση μπορούν να πραγματοποιηθούν έργα δασικής αναψυχής και περίπτερα, δίκτυα μονοπατιών και περιπάτου, σημεία θέασης και παρακολούθησης της φυσικής ζωής, πτηνών και ζώων, που θα βοηθήσουν την οικοτουριστική ανάπτυξη.
Είμαι υποχρεωμένος να θίξω εδώ ένα κρίσιμο ζήτημα: των δασωμένων ιδιοκτησιών. Αφορά σε ιδιόκτητες εκτάσεις που λόγω της μετανάστευσης προς το εξωτερικό και τα μεγάλα ελληνικά αστικά κέντρα, λόγω της πληθυσμιακής απογύμνωσης των ημιορεινών και λοιπών περιοχών, έχουν παραμεληθεί ή έχουν εγκαταλειφθεί και έχοντας πλέον δασωθεί από την αυτογενή επέκταση των γειτονικών δασών διεκδικούνται από το Δασαρχείο και υπάγονται στα Δασαρχεία. Αυτή η εξέλιξη, με την παντοκρατορία των Δασικών Υπηρεσιών, σε περιοχές μάλιστα βεβαιωμένων ιδιοκτησιών πρέπει να αντιμετωπισθεί προς όφελος των ιδιοκτητών και με στόχο την παραγωγική αξιοποίηση (γεωργική, κτηνοτροφική, υλοτομική και άλλη) αυτών των εκτάσεων, στα πλαίσια ασφαλώς αυστηρής τήρησης περιβαλλοντικών όρων, αλλά όχι, επί της ουσίας, υπεξαίρεσης βεβαιωμένων περιουσιών.
Για το Βόιο αυτός ο τομέας είχε -και μπορεί να ξαναέχει- πολύ μεγάλη οικονομική και επιχειρηματική σημασία.
Η θέση μου στο ζήτημα αυτό είναι η εξής: εκτάσεις που το 1945 ήταν αγροί και κτήματα είναι υποχρέωση της Πολιτείας να τα αποδώσει στους ιδιοκτήτες και κληρονόμους και να σχεδιάσει με κάθε τρόπο, κινητοποιώντας πόρους και διαμορφώνοντας υποδομές την υποστήριξη για την παραγωγική, αειφορική αγροτική επανάχρηση τους. Οι εκτάσεις αυτές, που σήμερα αβασάνιστα εμφανίζονται ως δάση ή δασικές εκτάσεις, αποτελούσαν (αποτελούν) κτήματα ανθρώπων και οικογενειών που η φτώχεια και η δυσπραγία, σε συνδυασμό και με άλλες πολιτικο-κοινωνικές συνθήκες, τους υποχρέωσαν να μεταναστεύσουν στο Εξωτερικό (Ευρωπαϊκές χώρες, Αυστραλία, ΗΠΑ, Καναδάς κλπ), ή στα μεγάλα αστικά κέντρα της Χώρας. Μεταναστευτικά κύματα που εξελίχθηκαν μαζικά από το 1950 και μετά. Πρέπει άμεσα να νομοθετηθεί ότι δεν διέπονται από τις διατάξεις της Δασικής Νομοθεσίας, αλλά καθίστανται, – όπως και ήταν -, αγροτικές, και αποδίδονται για παραγωγική ή άλλη σχεδιασμένη εκμετάλλευση.
Είναι απαράδεκτο να καταπατείται η περιβαλλοντική νομοθεσία και να εφευρίσκονται ”νομικά παράθυρα” για την εγκατάσταση γιγαντιαίων αιολικών σε ευαίσθητες και προστατευόμενες οικολογικά περιοχές στα βουνά της Χώρας, με την ταυτόχρονη καταστροφή εκατοντάδων στρεμμάτων δασικών εκτάσεων και να εξαντλείται η αυστηρότητα της κρατικής ισχύος και της δασικής απολυτότητας σε εκτάσεις και περιοχές που οι τοπικές κοινωνίες πότισαν με ιδρώτα επί χρόνια για τις σοδειές επιβίωσής τους, αναγκασμένες τελικά από την ανέχεια να ξεσπιτωθούν και να τις εγκαταλείψουν.
Και να προσθέσω και τούτο: απέναντι στις πύρινες λαίλαπες που κάθε χρόνο κατατρώνε χιλιάδες στρεμμάτων δασών η πιο αποτελεσματική άμυνα, η πιο αποφασιστική ασπίδα είναι η Ανθρώπινη Ασπίδα. Η Ασπίδα των ανθρώπων εκείνων που δεν θεωρούν το δάσος ακαδημαϊκά ως έναν πολύτιμο πόρο ή μια όμορφη και περιβαλλοντικά χρήσιμη έκταση, αλλά περισσότερο των ανθρώπων εκείνων που έχουν με το δάσος δεσμό ζωής και σχέση αλληλεξαρτώμενης επιβίωσης.
Η. Το μεταναστευτικό: μια νέα δυνατότητα και οργανωμένη πολιτική ένταξης (μέσα από αυτή τη στρατηγική Αναγέννησης)
Μου δίνεται η ευκαιρία να υπογραμμίσω και τούτο: ότι ένα τέτοιο Πρόγραμμα, μπορεί να θέσει σε νέα προοδευτική βάση και την εθνική -μορφωτική -αξιακή και κοινωνική και παραγωγική ενσωμάτωση και των μεταναστών που υπάρχουν στη χώρα ή/και εκείνων που θα υπάρξουν. Με την μετακίνηση και παραγωγική τους ένταξη -μετά από την απαραίτητη μορφωτική διαδικασία και εκπαίδευση- στις νέες μονάδες παραγωγής στα αναζωογονημένα κέντρα, στις κωμοπόλεις και τα χωριά. Των μεταναστών, που η ενσωμάτωσή τους στον ελληνικό εθνικό αξιακό κορμό μπορεί -οφείλεται και πρέπει- να προχωρήσει με επιμονή, ανοιχτό πνεύμα και πειθαρχημένο πρόγραμμα. Ενώ η παράλληλη εργασιακή τους ένταξη μπορεί να αποφέρει πολλαπλά θετικά αποτελέσματα για τις τοπικές παραγωγές και την τοπική οικονομία, όπως και συνολικότερα για την εθνική οικονομία. Εργασιακή ένταξη, που ουσιαστικά ζητείται με την διατύπωση σε πρώτη γραμμή του αιτήματος για «εργατικά χέρια» ή για «χέρια ορισμένων δεξιοτήτων που γρήγορα μπορούν να αποκτηθούν». Με εθνικό ρεαλισμό και αξιακή προσήλωση και με πίστη και οργάνωση σε αναπτυξιακούς στόχους, έξω από τα γκέτο ανομίας της Αττικής και της Θεσσαλονίκης και τις κοστοβόρες κλειστές δομές της απομόνωσης και της απόγνωσης, μπορεί να υπάρξει μια πρόσθετη σημαντική εξέλιξη και υποστήριξη και των υπό αναγέννηση περιοχών και παραγωγικών τομέων, και μια θετική προοδευτική πολιτική στο μεταναστευτικό.
Θ. Οι σημαντικοί τομείς της Φύσης, της Ιστορίας και του Πολιτισμού
Θεωρώ ότι τα ζητήματα Πολιτιστικής, Ιστορικής, Αρχαιολογικής και Αρχιτεκτονικής φύσεως είναι από τα πιο συζητημένα. Σε κάθε περίπτωση εκείνο που απαιτείται είναι η επιτάχυνση εφαρμογής & υλοποίησης σχετικών πολιτικών. Δεν θα ήθελα να επαναλάβω στόχους και προτάσεις που έχουν κατατεθεί και με βρίσκουν σύμφωνο.
Ενώ, και, στα θέματα οικοτουρισμού, εναλλακτικών μορφών τουρισμού, οικολογικών ή/και ιστορικών διαδρομών και θετικών δράσεων περιβάλλοντος υπάρχει -και οφείλουμε συνεχώς να επεκτείνουμε- μια ευρύτατη σύγκλιση και συμφωνία δράσεων.
Σημειώνω ότι στην περιοχή υπάρχουν και λειτουργούν ως πρότυπα χρήσιμες και αποδοτικές -με ιεραρχημένους στόχους και με πλήθος συνεργιών- επιτυχημένες επενδυτικές-επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, που επιβεβαιώνουν τις υφιστάμενες σχετικές δυνατότητες στο Βόιο.
Εκείνο που, νομίζω ότι απαιτείται στον τομέα αυτόν, του οικοτουρισμού- είναι περισσότερο ένα πιο συγκροτημένο, σφιχτό πλαίσιο εφαρμοσμένων προτεραιοτήτων για επιτάχυνση αποτελεσμάτων.
Ι. Οικοτουρισμός: τα όρια. Παραγωγή (και μεταποίηση) και νέο μοντέλο Διοίκησης: οι ελπίδες
Ας διευκρινίσω επιγραμματικά, κλείνοντας, δύο πράγματα.
Οι προτάσεις που έχουν ως κέντρο τους τον Οικοτουρισμό πρέπει να αναδειχθούν, να υποστηριχθούν και να προχωρήσουν. Την προσοχή σας, όμως, εδώ! Το τουριστικό προϊόν στην Ελλάδα για να αγορασθεί χρειάζονται εισοδήματα. Σε περιόδους σαν τις παρούσες, όπου τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης συρρικνώνονται δραματικά και των χαμηλότερων οικονομικά τάξεων δεν επαρκούν ούτε για τα αναγκαία της επιβίωσης, δεν αναμένει κανείς ευρεία αγορά τουριστικού προϊόντος -και μάλιστα ορεινού/οικοτουριστικού προϊόντος. Αυτό σημαίνει ότι οι εποχές, έως ότου αλλάξουν θετικά τα εισοδηματικά δεδομένα της κοινωνικής πλειοψηφίας, θα είναι δύσκολες, σημαντικά περιοριστικές για τον οικοτουριστικό τομέα. Το να απευθυνθούμε σε ειδικά κοινά, π.χ., του εξωτερικού ή άλλα, είναι μια διέξοδος, η οποία όμως -όταν αποδώσει- δεν μπορεί από μόνη της να αποφέρει οικονομικά αποτελέσματα που θα θέτουν τις οικοτουριστικές επιχειρήσεις σε ανοδική, κερδοφόρα τροχιά. Εξάλλου αυτά τα ειδικά κοινά έχουν άλλους προτιμησιακούς προορισμούς που έχουν αποκτήσει θέση, ας πω -χωρίς παρεξήγηση, «κατεστημένου» στον Οικοτουριστικό τομέα, π.χ, τα Ζαγοροχώρια. Τι θέλω να πω, με όλο αυτό; Ότι, ενώ επιμένουμε -και πρέπει να γίνεται αυτό- στον Οικοτουρισμό, οι επιλογές μας σε προτεραιότητα -και πάντα- πρέπει να είναι στους τομείς που παράγουν -μέσω άμεσα παραγωγικών δραστηριοτήτων- εισόδημα, και δευτερευόντως σε κείνους που καταναλώνουν. Δηλαδή, στους τομείς της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής και στις μεταξύ τους τροφοδοτικές αλυσίδες. Και πρέπει να τονίσω ότι στους δύο αυτούς τομείς, ο τομέας εκείνος που παράγει προστιθέμενη αξία, δηλαδή, αυξάνει πολύ τα περιθώρια κέρδους είναι ο δευτερογενής, η μεταποίηση. Γιαυτό και στο μοντέλο, στη Στρατηγική που προηγουμένως παρουσίασα επιμένω στην Παραγωγή, όπου περιλαμβάνω οπωσδήποτε την μεταποίηση.
Απόλυτα θετική επιλογή -και διέξοδος- θα ήταν, με βάση αυτή τη λογική, ο Αγρο-Οικοτουρισμός. Ένας εξαιρετικά χρήσιμος, δυναμικός και αποδοτικός συνδυασμός. Δηλαδή, η παραγωγή και μεταποίηση/τυποποίηση για την προσφορά και κυκλοφορία προϊόντος του αγροτικού τομέα -και μάλιστα τοπικού, ποιοτικού και ει δυνατόν επωνύμου- και η παράλληλη προσφορά οικοτουριστικού προϊόντος-υπηρεσιών στην ίδια γεωγραφική περιοχή από την ίδια επιχειρηματική μονάδα διευρυμένης δραστηριότητας, ή από cluster τοπικών συνεργαζόμενων μονάδων. Ακόμα κι εδώ, η πλευρά : «Αγρο-» είναι εκείνη που θα κάνει τελικά τη θετική διαφορά, ιδιαίτερα σε περιόδους υποχώρησης της τουριστικής κίνησης…
ΙΑ. Η Αναγέννηση -μέσα από μια τέτοια στρατηγική -είναι εφικτή
Οι νέοι, ιδιαίτερα οι νέοι των αστικών κέντρων, προ πάντων των μεγάλων αστικών κέντρων, μπορούν να έχουν ένα πραγματιστικό, ελκυστικό μήνυμα ελπίδας και ρεαλιστικής προοπτικής. Μια Πρόταση με εγγυήσεις και κίνητρα, μια Λύση.
Σε μια εποχή, που μπορείς να εργάζεσαι, να λειτουργείς και να επικοινωνείς από πολύ μακριά, και τούτο ψηφιακά θα έχει -πρέπει να έχει- εξασφαλιστεί, με τα πλεονεκτήματα του μοναδικού, φυσικού περιβάλλοντος, με αξιόπιστες υποδομές και δίκτυα συγκοινωνίας, μια τέτοια Πρόταση, ένα τέτοιο Πρόγραμμα μπορεί πράγματι να αποτελέσει διέξοδο και απόφαση Ζωής.
Η θετική εξέλιξη αυτού του Προγράμματος -ο καθένας το αντιλαμβάνεται- θα έχει τεράστια Εθνική και Περιφερειακή σημασία, Ζωτική αξία για το Δημογραφικό, για τις Περιφέρειες , για την Πατρίδα και την Κοινωνία της.
ΙΒ. Η στρατηγική της Αναγέννησης και η εγγύηση της ενεργού κοινωνίας
Έχετε διαπιστώσει -νομίζω- πως ακριβώς εννοώ την δεύτερη αντίλψη, τη στρατηγική της Αναγέννησης.
Αυτή η αντίληψη δεν βρίσκεται σε ανταγωνιστικότητα, σε αντιδιαστολή με άλλες δράσεις και επιλογές που στηρίζουν τον Τόπο. Το αντίθετο, τις υπερβαίνει διαλεκτικά. Δηλαδή, τις ενσωματώνει, ως τρέχουσες πλευρές, και κατ΄ αυτόν τον τρόπο τις θεωρεί χρήσιμες αλλά ταυτόχρονα -κι αυτό είναι το σημαντικότερο- αποτελεί μια άλλη οπτική, ένα άλλο πλαίσιο. Κινείται σ΄ ένα άλλο ευρύτερο έδαφος, θέτει διαφορετικά τις προτεραιότητες, προσλαμβάνει περιεχόμενο που απαντά ουσιαστικά στις ανάγκες, διαρθρώνεται σε μια στρατηγική Αναγέννησης.
Για τις «καλές πρακτικές» στην Ε.Ε., θα ήθελα να σημειώσω -και κατά κάποιο τρόπο να συμβουλεύσω- ότι όταν αναζητάτε «καλές πρακτικές» για πόλεις και χωριά σε ερήμωση, αναζητήστε τες στον Νότο, δηλαδή στην Ιταλία με αρκετά καλά παραδείγματα, στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Για «καλές πρακτικές» στα ψηφιακά δίκτυα και την δικτύωση γενικότερα στην Κεντρική Ευρώπη. Για τις συμμετοχικές, κοινωνικές, αλληλέγγυες πρακτικές στη Βόρεια Ευρώπη (Σουηδία, Φινλανδία, Δανία, Σκωτία). Και για τους «ψηφιακούς νομάδες» στα Γιάννενα, η πρωτοβουλία C. Ioannina έχει πραγματικό ενδιαφέρον.
Κλείνω, τονίζοντας ότι μεγαλύτερη σημασία απ΄ όλα, τελικά, έχει η πρόοδος στην Πράξη. Τα αποτελέσματα είναι που μετράνε!
Όμως για να υπάρξει πρόοδος στην Πράξη, ιδιαίτερα από το σημείο που βρισκόμαστε σήμερα, ο δρόμος -και δεν το λέω αβασάνιστα, αντιθέτως, το εννοώ απολύτως- είναι ένας:
του οργανωμένου, ενωτικού, στοχευμένου, διαρκούς αγώνα!
Ελευθέριος Τζιόλας
