Ένα βιβλίο-παρακαταθήκη για τη διάλεκτο του Βοΐου παρουσιάζεται στη Θεσσαλονίκη στις 2 Απριλίου
Σημείωμα του συγγραφέα:
Σε λίγες μέρες, συγκεκριμένα στις 2 Απριλίου και ώρα 19:00, πρωτοπαρουσιάζεται το πρώτο μου βιβλίο στη Θεσσαλονίκη. Η παρουσίαση θα γίνει στην αίθουσα της Ομοσπονδίας Δυτικομακεδονικών Σωματείων, Βενιζέλου 30, 4ος όροφος.
Το βιβλίο είναι γραμμένο εξ ολοκλήρου στην τοπική διάλεκτο του Βοΐου – Δυτικής Μακεδονίας και αυτό από μόνο του το καθιστά μοναδικό, καθόσον (τουλάχιστον απ΄ότι γνωρίζω) στην τοπική διάλεκτο υπάρχουν μεν διάσπαρτα κείμενα, αλλά δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο σε αυτό το μέγεθος, καθόσον μιλάμε για βιβλίο 300 σελίδων. Αυτός ήταν και ο λόγος που πολλοί πνευματικοί άνθρωποι του Βοΐου με προέτρεπαν εδώ και πολύ καιρό να προχωρήσω στην έκδοση του, για τη διάσωση της διαλέκτου.
Να πω επίσης ότι η τοπική διάλεκτος είναι στην ουσία η λεγόμενη ορεινή διάλεκτος που ομιλείται με παραλλαγές στο σύνολο των ημιαστικών και αγροτικών περιοχών της χερσαίας; Ελλάδας (πλην Πελοποννήκου), αλλά και των νήσων του Βορείου Αιγαίου, με τους επί πλέον ιδιωματισμούς της περιοχής.
Ένας άλλος λόγος που συνετέλεσε στο να προχωρήσω στην έκδοση του βιβλίου, είναι το ότι όσο κατατριβόμουν με τη διαδικασία της συγγραφής των κειμένων, ανακάλυπτα τον τεράστιο γλωσσικό πλούτο της διαλέκτου μας και συνειδητοποιούσα ότι είναι ένα πολύτιμο υλικό, που δεν θα έπρεπε να χαθεί, με δεδομένο και το ότι στις επόμενες γενιές θα είναι πολύ πιο δύσκολη η συγγραφή κειμένων σ΄ αυτήν, καθώς θα περιορίζονται συνεχώς αυτοί που τη γνωρίζουν. Να αναφέρω ενδεικτικά κάποιες από τις λέξεις που έχουν απ΄ ευθείας αρχαιοελληνική προέλευση: Λέμε αγγειό το δοχείο του νερού (από το αγγείο), ορνίθια τις κόττες (όρνιθες), ποδήματα τα παπούτσια (υποδήματα), σεβαίνω το μπαίνω μέσα (εισβαίνω), σφαλτσμέν΄ την κλειδωμένη πόρτα (ασφαλισμένη), αραποσίτι και ρουπουσίτι το καλαμπόκι (αραβόσιτος), κότσβα το κοτσίφι (κόσσυβας και κόσσυβος), πέλεκα το διπλοτσέκουρο (πέλεκυς), δύναμαι το μπορώ, αγκαλώ το καταγγέλλω (εγκαλώ), καπρί το αγριογούρουνο (κάπρος) , νογώ το καταλαβαίνω (νοώ), επί τ΄ώρ το μόλις πριν λίγο (επί τη ώρα), φουκαλνώ το σκουπίζω (φιλοκαλώ), περγέλιο την κοροϊδία (περίγελως), χαραή το ξημέρωμα (χαραυγή), θα κζοτίσω το θα προκαλέσω (θα εξωθήσω). Αυτά είναι μόνο λίγα παραδείγματα του γλωσσικού πλούτου της διαλέκτου.
Το βιβλίο αποτελείται από αυτοτελείς ιστορίες που δημοσιεύονταν στην εφημερίδα «ΚΟΖΑΝΗ» – efkozani.gr, αλλά και στο προφίλ του φέισμπουκ όπου έγραφα με το ψευδώνυμο Κωνσταντίνος Τσιαμίτης. Ο Κωνσταντίνοε Τσιαμίτης ήταν ο παππούς μου και είναι ο πρωταγωνιστής των ιστοριών. Στις ιστορίες φέρεται ότι ζει στη δεκαετία του 1960 και ταυτόχρονα προσπαθεί να προσαρμοστεί και στη σημερινή εποχή και την τεχνολογική πρόοδο και τον νέο τρόπο ζωής, όπου πολλά από τα στοιχεία της τεχνολογίας του φαίνονται εντελώς ξένα και άλλα τα έχει ήδη υιοθετήσει, πάντα με σκωπτικό και σατιρικό πνεύμα. Τα κείμενα είναι κυρίως ευθυμογραφήματα, αλλά και με πολλά λαογραφικά στοιχεία.
Θέλω τελειώνοντας να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές του προφίλ και κυρίως όσους το στήριξαν με τη συμμετοχή τους στα αρχικά του στάδια και βοήθησαν να μεγαλώσει η απήχησή του. Μέσα σ΄ αυτούς συμπεριλαμβάνονται και άτομα που γνώριζαν προσωπικά τον παππού και τον αγαπούσαν. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον φίλο Γιώργο Τσότσο, ο οποίος προσφέρθηκε ανιδιοτελώς και έκανε την επιμέλεια του βιβλίου. Η επιμέλεια του συγκεκριμένου βιβλίου είναι ένα εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο και χρονοβόρο, λόγω της φύσεως της διαλέκτου, επειδή έπρεπε να γίνει χωρίς να υπάρχουν γραμματικοί κανόνες. Ευχαριστώ επίσης και τον φίλο Γιώργο Τζούλη για τα κείμενά του που συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο και αναφέρονται σε έθιμα του Βοΐου που τείνουν να ξεχαστούν.
Ιωάννης Παπαδόπουλος
- 1
- 2
