440
Η ξενιτιά που άδειασε την Κορυφή Βοϊου
Η μετανάστευση των νέων υπήρξε πάντα μια ανοιχτή πληγή για την Κορυφή. Το χωριό έβλεπε τα παιδιά του να ξεριζώνονται, να παίρνουν τον δρόμο για την Αμερική, κυνηγώντας το όνειρο μιας καλύτερης ζωής. Σπίτια άδειαζαν, αυλές σώπαιναν και οι αποχαιρετισμοί χαράζονταν βαθιά στις καρδιές όσων έμεναν πίσω.
Ο Παναγιώτης Τολίδης- Τολλιόπουλος ήταν ένα από αυτά τα παιδιά. Έφυγε νέος, με μια βαλίτσα γεμάτη ελπίδες και τον καημό της πατρίδας, και έζησε τη ζωή του μακριά, στην Αμερική, κουβαλώντας πάντα μέσα του την Κορυφή.
Στο ποίημα που έγραψε στην ξενιτιά με τιτλο «ΝΑ ΠΑΣ’ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΝΑ ΚΛΕΙΣ’ ΑΥΤΗ Η ΣΤΡΑΤΑ»υψώνεται σαν μια πικρή κραυγή μέσα στον χρόνο, μια εξομολόγηση γεμάτη πόνο, αγανάκτηση και νοσταλγία. Το Ποιήμα:
Να μην αδειάσουν τα χωριά κι οι πόλεις να γεμίσουν
και το κακό που έρχεται γοργά να σταματήσουν.
Τηλεοράσεις φωνάζουν να βροντοφωνάξουν
να μην αφήσουν τα χωριά που πάνε να ρημάξουν.
Της σάρκας το εμπόριο για να το σταματήσουν
κι αν δεν μπορούνε δε μπορούν τότε να παραιτηθούν.
Μαράζωσαν τα νιάτα μας στα ξένα τριγυρνώντας
σαν τα χαμένα τα πουλιά εδώ κι εκεί γυρνώντας.
Κι ζουν με ένα όνειρο με μία νοσταλγία
μια μέρα να γυρίσουνε στη γη τους την αγία.
Πώς μας χωρά η Ελλάδα μας είν’ αρκετός ο τόπος
ν’ ανοίξουν όλες οι δουλειές είν’ μεγάλος κόπος.
Και για τα παλληκάρια μας και τις λεβεντοπούλες
να μένουν πάντα Έλληνες μα και Ελληνοπούλες.
Να μην ξεχνούν τη δόξα μας και τον πολιτισμό μας
και όνειρο παντοτινό νάναι ο γυρισμός μας.
(Παναγ. Τολλιόπουλος)
Το «πουλί» που διασχίζει τον αέρα δεν είναι σύμβολο ελευθερίας, αλλά η ψυχή της ελληνικής νεολαίας που ξεριζώνεται βίαια από τη γη της. Το πέταγμά του δεν είναι επιλογή· είναι φυγή αναγκαστική, φορτωμένη με δάκρυα, μνήμες και ανεκπλήρωτα όνειρα.
Ο ποιητής μιλά με φωνή πατρική και ταυτόχρονα οργισμένη. Βλέπει την πατρίδα να αδειάζει, τα παιδιά της να σκορπίζουν σε ξένους τόπους, εκεί όπου κανείς δεν τα περιμένει με χαρά και κανείς δεν τα υποδέχεται με αγάπη. Η ξενιτιά παρουσιάζεται σκληρή, απρόσωπη, ένας δρόμος γεμάτος βάσανα, όπου ο άνθρωπος χάνει την ταυτότητά του και μαθαίνει να επιβιώνει χωρίς ρίζες.
Μέσα από τον λόγο του, αναδύεται μια καυστική καταγγελία προς την εξουσία. Οι κυβερνώντες, οι θεσμοί, ακόμη και οι φωνές της ενημέρωσης στέκουν ένοχοι για τη σιωπή και την αδιαφορία τους. Η κοινωνία μοιάζει να εμπορεύεται ανθρώπινες ζωές, να θυσιάζει το μέλλον της για πρόσκαιρο κέρδος, αφήνοντας πίσω της ερείπια και χαμένα παιδιά.
Κι όμως, κάτω από τη σκληρότητα του λόγου, πάλλεται μια βαθιά αγάπη για την Ελλάδα. Η πατρίδα προβάλλει ως ιερός τόπος μνήμης και πολιτισμού, γεμάτος φως, ιστορία και αίμα προγόνων. Οι μετανάστες κουβαλούν μέσα τους ένα όνειρο αθάνατο: την επιστροφή. Μια μέρα να γυρίσουν στη γη που τους γέννησε, σε μια Ελλάδα που θα μπορεί επιτέλους να τους αγκαλιάσει.
Το ποίημα κλείνει σαν ευχή και σαν όρκος. Να μη σβήσει η μνήμη, να μη χαθεί η δόξα και ο πολιτισμός, να παραμείνει ζωντανό το όνειρο του γυρισμού. Είναι ένας ύμνος πόνου και ελπίδας μαζί, μια λογοτεχνική μαρτυρία για μια πατρίδα που πληγώνει τα παιδιά της, αλλά συνεχίζει να τα καλεί πίσω, με τη δύναμη της ψυχής της.
Σημ: Η φωτογραφία στην Αμερική όπου συγκεντρώθηκαν οι κορυφιωτες στις 24 Μαρτίου 1957 και ίδρυσαν τον Σύλλογο Κοριφιωτών Αμερικής Ο Τολλίοπουλος είναι ο τέταρτος από Αριστερά στους ορθίους
