(video στο προσωπικό κανάλι << fy ka >> του Youtube) Αώο το ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ (Φύση & ιστορία ) Σταύρου Π. Καπλάνογλου (Συγγραφέας – Ιστορικός ερευνητής)
Στην έρευνα που κάναμε για τις Αλησμόνητες Πατρίδες, καταγράψαμε και την περιοχή του Πόντου με περίπου 60 πόλεις και πολίσματα, και όχι μόνο.
Η καταγραφή των πόλεων όπου ζούσαν Έλληνες στα υπόλοιπα παράλια του Ευξείνου Πόντου, αλλά και ενδότερα, δεν ήταν στον αρχικό προγραμματισμό μας.
Όμως, αυτές οι περιοχές είχαν μεγάλο Ελληνικό πληθυσμό, ως κατάλοιπο των μεταναστεύσεων της πρώτης χιλιετίας π.Χ.
Κυρίως, όμως, αποτέλεσαν τόπο εγκατάστασης Ελλήνων μετά την κατάληψη της Μικράς Ασίας από τους Οθωμανούς.
Λόγω των διώξεων που υφίσταντο, κυρίως εξαιτίας της Ορθόδοξης Χριστιανικής τους πίστης, οι περιοχές αυτές έγιναν το καταφύγιο των Ελλήνων καθ’ όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Σε αυτό συνέβαλε το γεγονός ότι σε όλες αυτές τις περιοχές οι κάτοικοι ήταν ομόδοξοι, δηλαδή στη μεγάλη τους πλειοψηφία Χριστιανοί Ορθόδοξοι.
Έτσι, οι Έλληνες αυτής της περιοχής μπόρεσαν να ζήσουν με ηρεμία.
Αποφασίσαμε, λοιπόν, να καταγράψουμε πόλεις με αξιόλογο ελληνικό πληθυσμό.
Με έκπληξή μας είδαμε ότι, ανάμεσα στις εκατοντάδες εκπομπές που κάναμε για τις πατρίδες, η συγκεκριμένη εκπομπή αναδείχθηκε σε μία από τις δημοφιλέστερες μετά την ανάρτησή της στο κανάλι μας.
Για εμάς και την οικογένειά μου υπήρχε και ένας συναισθηματικός λόγος για να την πραγματοποιήσουμε.
Η μητέρα μας, Ελισάβετ Καπλάνογλου (1921–2019), είχε γεννηθεί στο Τουαψέ της Ρωσίας.
Ο πατέρας της, Παναγιώτης Ανθόπουλος (1899–1964), γεννήθηκε στο Μπατούμι (τότε Ρωσίας και τώρα Γεωργίας) το 1895.
Ο πατέρας της μητέρας μας γεννήθηκε εκεί, γιατί μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1888 ο πατέρας του και οι δικοί του κινδύνευαν και κατέφυγαν στο Μπατούμι οικογενειακώς.
Η δε μητέρα της, το γένος Ζωγράφου, κατέφυγε στο Τουαψέ για να γλιτώσει τη ζωή της το 1918, έχοντας ήδη πάει δύο φορές εξορία σε ηλικία 14 και 16 ετών.
ΠΟΛΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΩ ΠΟΝΤΟΥ
Θα αναφέρουμε πόλεις που θα δείτε στην εκπομπή που ακολουθεί και ίσως κάποια στιγμή μας δοθεί η ευκαιρία να γράψουμε πολλά περισσότερα για την καθεμία από αυτές.
Οι κυριότερες πόλεις-καταφύγια και κέντρα του ελληνισμού περιμετρικά της Μαύρης Θάλασσας ( Οι χώρες που βρέχονται από τον Εύξεινο Πόντο είναι εκτός απο την Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουκρανία, η Ρωσία και η Γεωργία) ήταν οι εξής:
1. Στη χερσόνησο της Κριμαίας και την Αζοφική (Ουκρανία / Ρωσία)
Οι περιοχές αυτές είχαν αρχαίες ελληνικές ρίζες και τεράστιο ελληνικό πληθυσμό που υποδέχτηκε τα κύματα των προσφύγων:
- Οδησσός: Το μεγαλύτερο λιμάνι στα βορειοδυτικά της Μαύρης Θάλασσας. Υπήρξε η πολιτισμική και οικονομική πρωτεύουσα του ελληνισμού της Ρωσίας και βασικό σημείο υποδοχής προσφύγων.
- Σεβαστούπολη & Γιάλτα: Σημαντικές πόλεις στα νότια παράλια της Κριμαίας με έντονο ελληνικό στοιχείο.
- Μαριούπολη: Στην Αζοφική Θάλασσα (βόρεια προέκταση της Μαύρης Θάλασσας). Ήταν το επίκεντρο των “Ελλήνων της Αζοφικής”, όπου κατέφυγαν χιλιάδες καταδιωκόμενοι.
2. Στα παράλια του Καυκάσου (Ρωσία & Γεωργία)
Λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης με τον μικρασιατικό Πόντο, αυτές οι πόλεις δέχτηκαν τα πρώτα και πιο μαζικά κύματα προσφύγων με καράβια:
- Νοβορωσίσκ (ή Νοβοροσίσκ): Ρωσικό λιμάνι που μετατράπηκε σε τεράστιο κέντρο προσφύγων. Εκεί σχηματίστηκαν ολόκληροι προσφυγικοί καταυλισμοί πριν πολλοί μετακινηθούν προς την Ελλάδα.
- Σότσι: Παραθαλάσσια πόλη στον ρωσικό Καύκασο με μεγάλες ελληνικές κοινότητες γύρω από το Σουχούμ (Σουχούμι).
- Βατούμ (Μπατούμι): Λιμάνι στη σημερινή Γεωργία, ακριβώς δίπλα στα σημερινά τουρκικά σύνορα. Ήταν η πρώτη στάση και το κυριότερο καταφύγιο-πέρασμα για τους Πόντιους που διέφυγαν από την Τραπεζούντα και το Καρς.
3. Στα δυτικά παράλια (Ρουμανία & Βουλγαρία)
Πόλεις που φιλοξένησαν χιλιάδες Έλληνες και λειτούργησαν ως ενδιάμεσοι σταθμοί προς την ελεύθερη Ελλάδα:
- Κωνστάντζα: Το κύριο λιμάνι της Ρουμανίας στη Μαύρη Θάλασσα.
- Βάρνα & Πύργος (Μπουργκάς): Ιστορικές ελληνικές παραθαλάσσιες πόλεις της Βουλγαρίας.
Κατά τη διάρκεια των διωγμών (ιδιαίτερα την περίοδο 1916–1922), η τσαρική (και μετέπειτα σοβιετική) Ρωσία θεωρούνταν ασφαλές έδαφος.
Οι Πόντιοι επιβιβάζονταν κρυφά ή με τη βοήθεια πλοίων σε λιμάνια όπως η Τραπεζούντα και η Σαμψούντα και έπλεαν προς τον Βορρά (Βατούμ, Νοβορωσίσκ, Οδησσό).
Πολλοί από αυτούς τους πληθυσμούς έμειναν εκεί για χρόνια, μέχρι που ένα μεγάλο μέρος τους ήρθε τελικά στην Ελλάδα με τη σταδιακή ανταλλαγή πληθυσμών ή αργότερα, λόγω των διώξεων του σταλινικού καθεστώτος.
Να υπενθυμίσουμε ότι αυτές οι αναρτήσεις από τα << Αρχεία Καπλάνογλου , Φύση & Ιστορία >> γίνονται εν οψει αναβάθμισης του προσωπικού μας καναλιού στο Youtube με την ονομασία << Fy Ka >> που προέρχεται από τα αρχικά των ΦΥτωρίων ΚΑπλάνογλου με την Λατινική γραφή και τοποθετώντας στην αναζήτηση << Fy Ka >> εμφανίζονται 661 αναρτήσεις ακόμη το κανάλι μπορεί να εμφανισθεί τοποθετώντας την διεύθυνση :
https://www.youtube.com/channel/UCWlyDDNs5ZtaP2gKYTz-vRg
Που είχε την στιγμή της σημερινής ανάρτησης (31/7/2026 ) .
7,4 χιλ. εγγεγραμμένοι ακολούθους και προβολές 1.964.890 .
Για να δείτε μια από τις δημοφιλέστερες εκπομπές μας στον τομέα της ιστορίας με το τίτλο :
<< 33 ΠΡΟΓΟΝΙΚΕΣ ΕΣΤΙΕΣ ΑΝΩ ΠΟΝΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑ-ΑΠΧΑΖΙΑ-ΡΩΣΙΑ-ΚΡΙΜΑΙΑ -ΑΖΕΡΜΑΙΣΤΑΝ -ΑΡΜΕΝΙΑ-ΑΖΟΦΙΚΗ -ΚΑΡΣ >>
Διάρκειας 48 λεπτών περίπου.
Βρίσκεται στην διεύθυνση :
https://www.youtube.com/watch?v=bNYpOhu65sw&list=PL6FyFv-gFgt_ms1vzLIYmUVjNHB_7779k&index=7
