ΔΕΗ και Δυτική Μακεδονία: Επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ενεργειακή μετάβαση στο μικροσκόπιο – Τα ζητήματα που ζητούν απαντήσεις

Στη συνεδρίαση τέθηκαν τα ερωτήματα για την πορεία των επενδύσεων, τα χρονοδιαγράμματα, τις θέσεις εργασίας, τη συμμετοχή των τοπικών επιχειρήσεων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Τα στελέχη της ΔΕΗ έδωσαν αναλυτικές απαντήσεις και παρουσίασαν στοιχεία από μελέτες και τεχνικές προσομοιώσεις. Για την πληρότητα, όμως, της ενημέρωσης είναι σημαντικό να δημοσιοποιηθούν οι πλήρεις μελέτες, η μεθοδολογία, οι παραδοχές και οι επιστημονικοί φορείς που τις εκπόνησαν, ώστε να είναι δυνατή η ουσιαστική αξιολόγηση τους.

Πέρα από τις επιμέρους επενδύσεις, χρειάζεται να εξετάζεται και η συνολική οικονομική βιωσιμότητα του σχεδιασμού.

Το συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα του Ομίλου ΔΕΗ προβλέπει επενδύσεις 24,2 δισ. ευρώ έως το 2030, εκ των οποίων 3,7 δισ. ευρώ αφορούν τη Δυτική Μακεδονία. Παράλληλα, στην περιοχή έχουν δεσμευτεί περίπου 1,38 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση, ενώ έχει ανακοινωθεί και νέο ειδικό πρόγραμμα ύψους 245,4 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει σαφής εικόνα για την πορεία αξιοποίησης όλων αυτών των χρηματοδοτικών εργαλείων και το πραγματικό αναπτυξιακό τους αποτύπωμα.

Εξίσου κρίσιμο ζήτημα είναι η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Πόσο ασφαλές και ανθεκτικό είναι το ενεργειακό μας σύστημα απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις και στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών.

Η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα δίλημμα ανάμεσα στον λιγνίτη και το φυσικό αέριο. Απαιτεί συνολική τεχνική και οικονομική αξιολόγηση της επάρκειας ισχύος, του κόστους παραγωγής, της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα, των δυνατοτήτων αποθήκευσης, των διασυνδέσεων και των εναλλακτικών λύσεων. Η μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο οφείλει να διασφαλίζει ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα, την επάρκεια και την ασφάλεια εφοδιασμού.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα της τηλεθέρμανσης. Η μετάβαση στο νέο ενεργειακό μοντέλο δεν διασφάλισε με ισότιμους όρους την κάλυψη όλων των περιοχών που έχουν ανάγκη από υποδομές φθηνής θέρμανσης. Η ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε οικονομικά προσιτή θέρμανση δεν μπορεί να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας τους.

Αποτελεί ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης.

Επίσης σημαντική είναι η παρακολούθηση της πορείας των έργων. Ποια βρίσκονται σε εξέλιξη, ποια παρουσιάζουν αποκλίσεις από τον αρχικό προγραμματισμό και ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τους.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί ο Ιλαρίωνας. Η περιβαλλοντική αποκατάσταση του χώρου αποτελούσε συμβατική υποχρέωση της ΔΕΗ. Έπειτα από μακρά περίοδο εκκρεμοτήτων και παρεμβάσεων, το σχετικό έργο δημοπρατήθηκε το 2024, περιλαμβάνοντας επιπλέον έργα προστασίας στη λεκάνη αποτόνωσης και πρόσθετες τεχνικές εργασίες. Δεν είναι ζητούμενο να αμφισβητηθεί η ανταπόκριση της επιχείρησης στις υποχρεώσεις της, αλλά να υπάρχει σαφής ενημέρωση για τη φυσική και οικονομική πρόοδο του έργου, τις πρόσθετες εργασίες και το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επικείμενη δημόσια διαβούλευση για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Data Center στον Άγιο Δημήτριο, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια τυπική αδειοδοτική διαδικασία. Χρειάζεται ουσιαστική ενημέρωση, πρόσβαση στα πλήρη επιστημονικά δεδομένα και δυνατότητα αξιολόγησης των επιπτώσεων, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως η διαχείριση των υδατικών πόρων, η ενεργειακή κατανάλωση και η ποιότητα ζωής των γειτονικών οικισμών.

Η ΔΕΗ βρίσκεται σε μια περίοδο μεγάλου μετασχηματισμού, με διεύρυνση δραστηριοτήτων, εκτεταμένο επενδυτικό πρόγραμμα και σημαντικές οργανωτικές αλλαγές.

Ακριβώς γι’ αυτό, η Περιφέρεια, οι Δήμοι και οι βουλευτές της περιοχής χρειάζεται να έχουν συνεχή και τεκμηριωμένη γνώση για τις εξελίξεις, τις δεσμεύσεις και την πορεία των έργων.

Η θεσμική παρακολούθηση δεν αποτελεί αντιπαράθεση με την επιχείρηση, αλλά προϋπόθεση διαφάνειας και προστασίας του αναπτυξιακού συμφέροντος της περιοχής.

Η ιστορική διαδρομή της ΔΕΗ και η καθοριστική συμβολή της στη διαμόρφωση της οικονομικής και κοινωνικής ταυτότητας της Δυτικής Μακεδονίας αποτελούν σημαντικό μέρος της ιστορίας του τόπου.

Η ανάπτυξη της στηρίχθηκε επί δεκαετίες στην εργασία, την τεχνογνωσία και την εμπειρία χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι συνέβαλαν στη λειτουργία και την εξέλιξη της επιχείρησης. Σήμερα, οι εργαζόμενοι και οι οικογένειες τους έχουν εύλογες ανησυχίες για την επόμενη ημέρα: τη διασφάλιση της απασχόλησης, τις νέες ειδικότητες, την επαγγελματική τους προοπτική και τη θέση τους στο νέο ενεργειακό μοντέλο. Η μετάβαση οφείλει να αξιοποιήσει αυτό το πολύτιμο ανθρώπινο και τεχνικό κεφάλαιο, με ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων, κατάρτιση και σαφείς προοπτικές για το μέλλον τους.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν αξιολογείται μόνο από το ύψος των επενδύσεων. Αξιολογείται από την οικονομική τους βιωσιμότητα, την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, τη συμμετοχή της τοπικής οικονομίας, την ενεργειακή ασφάλεια και την εκπλήρωση των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων.

Η Δυτική Μακεδονία χρειάζεται έναν αναπτυξιακό σχεδιασμό με μετρήσιμα αποτελέσματα, διαφάνεια και συνέπεια με νέες προοπτικές, αλλά και σεβασμό στην ιστορία, στους ανθρώπους και στις υποχρεώσεις που συνδέονται με αυτήν.