ΚΡΑΝΙΑ & Η ΠΟΛΥΠΟΙΚΙΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ Το ξύλο της πασίγνωστο παλαιότερα στα σχολειά από την χρίση της βέργας για σωφρονιστικούς λογούς (Σταύρου Π. Καπλάνογλου  Γεωπόνου Ιστορικού ερευνητή)

ΚΡΑΝΙΑ & Η ΠΟΛΥΠΟΙΚΙΛΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ Το ξύλο της πασίγνωστο παλαιότερα στα σχολειά από την χρίση της βέργας για σωφρονιστικούς λογούς (video αρχείου ) Σταύρου Π. Καπλάνογλου  Γεωπόνου Ιστορικού ερευνητή

Η κρανιά (Cornus mas) είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό δέντρο με πλούσιες ιδιότητες.
Χρησιμοποιείται κυρίως για τους καρπούς της (κράνα) ως υπερτροφή, τη φαρμακευτική, την ξυλουργική λόγω της σκληρότητάς της, αλλά και ως καλλωπιστικό φυτό.
Αναλυτικότερα οι χρήσεις της περιλαμβάνουν
*Διατροφική αξία (Κράνα):
Οι καρποί τρώγονται φρέσκοι ή αποξηραμένοι. Είναι πλούσιοι σε βιταμίνη C, πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά. Χρησιμοποιούνται ευρέως στην παρασκευή μαρμελάδων, γλυκών κουταλιού, χυμών, λικέρ και ξιδιού.
*Φαρμακευτικές & Θεραπευτικές ιδιότητες:
Στη λαϊκή ιατρική, ο φλοιός, τα φύλλα και οι ρίζες χρησιμοποιούνται ως αντιπυρετικά. Οι καρποί βοηθούν στην καλή λειτουργία του πεπτικού και καρδιαγγειακού συστήματος.
*Καλλωπιστική χρήση:
Χρησιμοποιείται σε κήπους και πάρκα, καθώς ανθίζει με όμορφα κίτρινα λουλούδια μέσα στον χειμώνα.

*Μελισσοκομία:
Τα άνθη της είναι πρώιμη πηγή γύρης και νέκταρ για τις μέλισσες κατά την κρίσιμη περίοδο του χειμώνα.

*Ξυλεία:
Το ξύλο της κρανιάς είναι παροιμιωδώς σκληρό και βαρύ (βυθίζεται στο νερό). Από την αρχαιότητα κατασκευάζονταν εκεί εργαλεία, λαβές, όπλα (π.χ. ακόντια) και μπαστούνια.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΤΗΣ ΚΡΑΝΙΑΣ
Στο video αρχείου που αναδημοσιεύσουμε σήμερα στην διάρκεια των 48 λεπτών  θα δείτε το καθετί που άφορα το πολύτιμο  αυτό δένδρο ,
Στο εισαγωγικό σημείωμα που το συνοδεύει θα μου επιτρέψετε να σταθώ στην χρήση του ξύλου της, για λογούς καθαρά συναισθηματικούς μια και συνδέεται με το σωφρονιστικό σύστημα των δασκάλων της δίκη μου ηλικίας που εφάρμοζαν οι κατά τα όλα άξιοι δασκαλοι μας στους άτακτους μαθητές.
Για μένα η κρανιά (η βέργα) ήταν γνωστή γιατί ο πατέρας μου γνωστός παγωτατζής  στην Κοζάνη από το μεσοπόλεμο και μέχρι που τελείωσα το πανεπιστήμιο  την άκουγα όταν την έψαχνε και  και την χρησιμοποίησε στο επιχαλκωμένο στρογγυλού δοχείο χωρητικότητος 10 κιλών , που τοποθετούσε το γάλα μαζί με όλα τα υλικά για να κάνει την ψύξη. Το είχε μέσα σε ξύλινο βαρέλι και ανάμεσα τοποθετούσε πάγο με αλάτι και έκανε την περιστροφή επί δυο ώρες εναλλάξ με την μητέρα μου, έχοντας στο καπακι του δοχείου στην λαβή περασμένο ένα σκληρό ξύλο κατά την διάρκεια της περιστροφής που γινόταν με την κρανιά για μένα στην παιδική μου ηλικία η κρανιά  σαν δένδρο ήταν εντελώς άγνωστο, ο ξύλο της όμως πασίγνωστο για την σκληράδα και την τεράστια αντοχή του.

ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ

Το ξύλο της κρανιάς (Cornus mas) είναι γνωστό από την αρχαιότητα για τη εξαιρετική του σκληρότητα και πυκνότητα (συγκρίσιμη με αυτή του κόκκαλου). Στην Ελλάδα, χρησιμοποιήθηκε διαχρονικά για την κατασκευή πολεμικών όπλων, κυνηγετικών εργαλείων, γεωργικών εξαρτημάτων και παραδοσιακών οικιακών σκευών.
Η μακραίωνη χρήση του στη χώρα μας περιλαμβάνει:
⦁ Αρχαία Ελλάδα και Μακεδονία:
⦁ Λόγω της αντοχής του σε κραδασμούς, κατασκευάζονταν τόξα, ακόντια και κυνηγετικές λόγχες.
⦁ Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η μακεδονική σάρισσα (μήκους 5 έως 6 μέτρων), το περίφημο δόρυ του στρατού του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
⦁ Σύμφωνα με τον Παυσανία, από ξύλο κρανιάς είχε κατασκευαστεί και ο Δούρειος Ίππος.
⦁ Γεωργία και Κτηνοτροφία:
Αποτέλεσε βασική πρώτη ύλη για την κατασκευή ξύλινων αρότρων (αλέτρια), χειρολαβών για εργαλεία (τσαπιά, αξίνες) και της γκλίτσας (ποιμενική ράβδος), λόγω της ανθεκτικότητάς του στη σκληρή χρήση.
⦁ Οικιακή Χρήση:
⦁ Εξαιτίας της υψηλής πυκνότητάς του, το ξύλο της κρανιάς δεν αφήνει οσμές ούτε απορροφά υγρά.  Γι’ αυτό το λόγο προτιμούνταν στην κατασκευή παραδοσιακών εργαλείων κουζίνας, όπως γουδιά, κουτάλια και πλάστες.

⦁ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ  ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
: Μέχρι και τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, από ευλύγιστες βέργες κρανιάς κατασκευάζονταν τα «ραβδιά σωφρονισμού» που χρησιμοποιούσαν οι δάσκαλοι στα σχολεία.
Η χρήση βίας στα σχολεία επιβλήθηκε ιστορικά από την κυρίαρχη κοινωνική νοοτροπία ότι ο φόβος και ο σωματικός πόνος αποτελούν τα μοναδικά μέσα για την επίτευξη της πειθαρχίας, της υποταγής και της μάθησης
⦁ Η πρακτική αυτή δεν εφευρέθηκε από τους δασκάλους, αλλά αντανακλούσε την αυταρχική δομή της τότε κοινωνίας και οικογένειας. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστήμη έχει αποδείξει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η μέθοδος αυτή δεν πρόσφερε κανένα παιδαγωγικό όφελος, αλλά αντίθετα προκαλούσε βαθιά ψυχικά τραύματα στα παιδιά
⦁ Τελικά αποδείχθηκε οτι :Η πεποίθηση «Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο»: Υπήρχε ως θρησκευτική και κοινωνική προκατάληψη και ότι η ανθρώπινη φύση είναι ροπή προς την αμαρτία και την τεμπελιά. Είναι λανθασμένη  και μονη λύση εναι η σωστή παιδεία.

*Λόγοι επιλογής  του ξύλου της κρανιάς
Τ ο ξύλο της κρανιάς (Cornus mas) δεν επιλέχθηκε τυχαία από τους δασκάλους της παλαιότερης εποχής, καθώς συγκεντρώνει συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά:
Εξαιρετική σκληρότητα: Το ξύλο της κρανιάς είναι ένα από τα πιο σκληρά, συμπαγή και βαριά ξύλα που υπάρχουν στην ελληνική φύση.
Μεγάλη ελαστικότητα: Αντίθετα με άλλα σκληρά ξύλα που σπάνε εύκολα, η κρανιά λυγίζει χωρίς να καταστρέφεται. Αυτό επέτρεπε στη βέργα να «κυματίζει» στον αέρα, αναπτύσσοντας μεγάλη ταχύτητα και δύναμη κατά το χτύπημα.
ρόκληση έντονου πόνου χωρίς μόνιμα κατάγματα: Λόγω της ελαστικότητάς της, η «κρανέινη βέργα» προκαλούσε οξύ, τσουχτερό πόνο και πρήξιμο στα χέρια ή τις γάμπες των μαθητών, χωρίς όμως να σπάει εύκολα τα κόκκαλα, κάτι που θα άφηνε τους μαθητές μόνιμα ανάπηρους.
ηΗ σύνδεση της κρανιάς με τη δύναμη και τον εξαναγκασμό έχει βαθιές ρίζες. Στην αρχαιότητα, λόγω της αντοχής του, το ξύλο αυτό χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή κυνηγητικών ακοντίων, λογχών (όπως η μακεδονική σάρισα) και τόξων.
Στο σχολικό περιβάλλον, η βέργα από κρανιά καθιερώθηκε ως μέσο «συμμόρφωσης» των άτακτων ή αμελών μαθητών. Η παιδαγωγική νοοτροπία των περασμένων αιώνων πίστευε ακράδαντα στο ρητό «το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο» και θεωρούσε τον σωματικό πόνο απαραίτητο εργαλείο για την εμπέδωση της πειθαρχίας και της γνώσης. [1]
Η χρήση της βέργας και άλλων μέσων σωματικής βίας στα σχολεία άρχισε να υποχωρεί σταδιακά μετά τα μέσα του 20ού αιώνα, καθώς άλλαξαν οι παιδαγωγικές μέθοδοι, και απαγορεύτηκε οριστικά με νόμο στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση το 1998 και στη δευτεροβάθμια το 2005.
⦁ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΧΡΗΣΗ
Σήμερα, αν και η βιομηχανική ξυλεία έχει αντικαταστήσει τα παραδοσιακά υλικά, το ξύλο της κρανιάς παραμένει περιζήτητο στην επιπλοποιία υψηλών απαιτήσεων, στην τορνευτική (κατασκευή διακοσμητικών ή χρηστικών αντικειμένων σε τόρνο) και στην κατασκευή παραδοσιακών μουσικών οργάνων.

ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΚΡΑΝΙΑ(νεο 2014)- dogwood -Cornus mas    ( video αρχείου  46 λεπτόν )
https://www.youtube.com/watch?v=SouW8gRgjhA&t=12s