Τρίτη, 17 Νοεμβρίου, 2026

Αλλαγή, Εξέγερση, Πρόοδος: H διαλεκτική της Ιστορίας

0 comment 3 minutes read

 

Αλλαγή, Εξέγερση, Πρόοδος: H διαλεκτική της Ιστορίας

     Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος,  Blog  “ΙΔΕΟπολις”

      *Το Πολυτεχνείο ως ιστορικό δίδαγμα συλλογικής δράσης και διαρκής προβληματισμός για την πρόοδο και τη Δημοκρατία

«κάθε αλλαγή δεν είναι πρόοδος… όμως η πρόοδος στους οργανισμούς και κοινωνίες δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς αλλαγές» (Δ. Μπουραντάς).

Η ιστορία των κοινωνιών είναι συνυφασμένη με την επιθυμία και την ανάγκη της Αλλαγής. Από τις ειρηνικές πολιτικές διεκδικήσεις μέχρι τις μαζικές κοινωνικές εξεγέρσεις, ο άνθρωπος αναζητά τρόπους να υπερβεί μια πραγματικότητα που τον περιορίζει ή τον αδικεί. Το Πολυτεχνείο, ως κορυφαία έκφραση συλλογικής αντίστασης, μας προσφέρει την ευκαιρία να αναστοχαστούμε πάνω στη σχέση Αλλαγής, Εξέγερσης και Δημοκρατίας.

Η “Αλλαγή” ως αίτημα και η “Εξέγερση” ως εργαλείο επίτευξής της.

Ο ξεσηκωμός των φοιτητών στο Πολυτεχνείο (17 Νοεμβρίου 1973) γλωσσικά έχει αποδοθεί με το “Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου”. Τόσο απλά και τόσο λιτά, αν και τα αποτελέσματά της υπήρξαν καταλυτικά, αφού προκάλεσε ή πυροδότησε – ενεργοποίησε πολιτικές και πολιτειακές αλλαγές, που ίσως θα ταίριαζε να χαρακτηριστούν ως κάτι παραπάνω (επανάσταση;). Εδώ ακριβώς αναδύεται το ερώτημα για τα όρια και το πραγματικό περιεχόμενο των δύο εννοιών.

Οι ετήσιοι εορτασμοί και εκδηλώσεις για την Εξέγερση του Πολυτεχνείου, πέραν της διατήρησης κι εμπλουτισμού της μνήμης, της προβολής κι ανάδειξης του βαθύτερου νοήματός της, συντηρούν και καλλιεργούν ένα παλιό θεωρητικό θέμα, αυτό της σχέσης του αιτήματος για Αλλαγή και της Εξέγερσης ως εργαλείου επίτευξής της. Πρόκειται για ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα στενά ιστορικά όρια του Πολυτεχνείου και αφορά τη διαχρονική σχέση κοινωνίας και εξουσίας.

Το αίτημα για αλλαγή διαποτίζει κάθε ιστορική περίοδο και σχετίζεται άλλοτε με τις πολιτικές αρρυθμίες, άλλοτε με τις κοινωνικές διεργασίες που συντελούνται στο κοινωνικό σώμα κι άλλοτε με τις οικονομικές δυσανεξίες που ταλανίζουν τους πολίτες. Δεν λείπουν, βέβαια, ως γενεσιουργικά αίτια του αιτήματος για αλλαγή και οι πνευματικές ή ακόμη και οι ιδεολογικές ζυμώσεις που ζητούν πεδίο έκφρασης και επώασης του νέου. Η αλλαγή, επομένως, δεν είναι μόνον πολιτικό αίτημα, αλλά και έκφραση μιας βαθύτερης ανθρώπινης ανάγκης για υπέρβαση του παρόντος.

Φυσικά, τις περισσότερες φορές το αίτημα για αλλαγή λειτουργεί ως σύνθημα και σπάνιες φορές αποτελεί ένα συγκροτημένο σχέδιο ριζικών – δομικών αναδιαρθρώσεων και ανακατατάξεων στο πολιτικό – οικονομικό status. Συχνά, μάλιστα, η πολυσημία της λέξης “Αλλαγή” επιτρέπει διαφορετικές και ενίοτε αντιφατικές ερμηνείες, ανάλογα με τις προσδοκίες εκείνων που την επικαλούνται.

Βέβαια, δεν αρκεί να διατυπώνεται το αίτημα της αλλαγής χωρίς να σχεδιάζεται και ο τρόπος επίτευξής της. Οι τρόποι ιστορικά μπορούν σε γενικές γραμμές να καταταγούν σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει τις πολιτικές προτάσεις και τους πολιτικούς ανταγωνισμούς μέσα στα πλαίσια που θέτουν οι πολιτικοί κανόνες ενός πολιτεύματος. Πρόκειται για τη θεσμική οδό, όπου η αλλαγή επιδιώκεται μέσα από τις εκλογές, τον πολιτικό διάλογο και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει όλους εκείνους τους τρόπους που το λαϊκό στοιχείο πρωταγωνιστεί στην διεκδίκηση της αλλαγής. Συνδικάτα, φοιτητές – μαθητές, αγρότες ή άλλες αυτοοργανωμένες ομάδες – κινήματα (τύπου “κίτρινα γιλέκα”…) επιλέγουν τις απεργίες, τις διαδηλώσεις, τις συγκρούσεις με τις κρατικές δυνάμεις και όχι σπάνια την Εξέγερση ως εργαλείο και μέσο πίεσης για την επίτευξη της αλλαγής. Εδώ η κοινωνία δεν αναμένει παθητικά τις αποφάσεις της πολιτικής εξουσίας, αλλά διεκδικεί ενεργά τη συμμετοχή της στη διαμόρφωση των εξελίξεων.

Περισσότερα ΕΔΩ

Leave a Comment

Ταυτότητα Ιστοσελίδας:
Σαλακίδης Ιωάννης – Ατομική Επιχείρηση

ΑΦΜ: 046450157, ΔΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ

Δ/νση Έδρας: Ζαφειράκη 3, ΤΚ 0100 Κοζάνη

Email: info@efkozani.gr

Τηλ. 24610-25112

Ιδιοκτήτης, νόμιμος εκπρόσωπος και διευθυντής: Σαλακίδης Ιωάννης

Διευθύντρια Σύνταξης: Μαρία Τσακνάκη

Διαχειριστής: Σαλακίδης: Ιωάννης

Δικαιούχος του ονόματος τομέα (domain name): Σαλακίδης Ιωάννης

Efkozani logo

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Θα υποθέσουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα