Αλλάζει η χρηματοδότηση των ορεινών δήμων με βάση τις ανάγκες τους. Τι σημαίνει για τη Δυτική Μακεδονία η εξαγγελία στο συνέδριο της ΚΕΔΕ
Η εξαγγελία του Ειδικού Γραμματέα Ορεινών Περιοχών στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα φέρνει στο προσκήνιο ένα σημαντικό ζήτημα για την περιοχή: το αυξημένο κόστος λειτουργίας των ορεινών δήμων και την ανάγκη να χρηματοδοτούνται με διαφορετικά κριτήρια.
Μπορεί ένας δήμος με λίγους κατοίκους, δεκάδες μικρούς οικισμούς και μεγάλες αποστάσεις να καλύψει τις ίδιες ανάγκες με έναν δήμο που έχει συγκεντρωμένο πληθυσμό και ευκολότερη πρόσβαση στις υποδομές; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται πίσω από τη συζήτηση για τη νέα χρηματοδοτική αντιμετώπιση των ορεινών περιοχών και αφορά άμεσα αρκετούς δήμους της Δυτικής Μακεδονίας.
Στο ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που πραγματοποιείται στην Καλαμάτα, ο Ειδικός Γραμματέας Ορεινών Περιοχών της Προεδρίας της Κυβέρνησης, Δημήτρης Κυριαζής, προανήγγειλε τη θέσπιση διακριτών και εξασφαλισμένων χρηματοδοτικών πόρων για τις ορεινές περιοχές.
Η πρόταση συνδέεται με την αναγνώριση του πρόσθετου κόστους που δημιουργούν οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Με απλά λόγια, η χρηματοδότηση ενός δήμου δεν θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο με βάση τον πληθυσμό του, αλλά και με βάση το πόσο κοστίζει να εξυπηρετεί τους κατοίκους του.
Στην ίδια κατεύθυνση εξετάζεται η διακριτή κατανομή πόρων μέσα από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 και τα Περιφερειακά Προγράμματα. Η εξαγγελία δεν σημαίνει ακόμη ότι έχουν εγκριθεί συγκεκριμένα ποσά για τους δήμους, ανοίγει όμως μια συζήτηση με ιδιαίτερη σημασία για τις ορεινές περιοχές.
Στη Δυτική Μακεδονία, η ορεινότητα επηρεάζει σχεδόν κάθε πλευρά της καθημερινής λειτουργίας των μικρών κοινοτήτων.
Ένας δήμος με διάσπαρτα χωριά πρέπει να συντηρεί ένα εκτεταμένο δίκτυο δρόμων, να εξασφαλίζει την υδροδότηση απομακρυσμένων οικισμών, να αντιμετωπίζει τις χιονοπτώσεις και να διαθέτει μέσα για την πολιτική προστασία. Όλα αυτά απαιτούν προσωπικό, μηχανήματα και χρήματα, ανεξάρτητα από το αν ένας οικισμός έχει εκατοντάδες κατοίκους ή μερικές δεκάδες.
Η πραγματικότητα αυτή αφορά περιοχές όπως το Βόιο, το Νεστόριο, τις Πρέσπες και τα ορεινά χωριά των Γρεβενών και της Φλώρινας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δήμοι καλούνται να διατηρήσουν βασικές υποδομές σε περιοχές όπου ο πληθυσμός μειώνεται και οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν εύκολα για το σύνολο των αναγκών.
Εάν η εξαγγελία μετατραπεί σε συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο, το ενδιαφέρον για τους δήμους της Δυτικής Μακεδονίας θα είναι κυρίως πρακτικό.
Θα μπορούσε να δοθεί μεγαλύτερη δυνατότητα για έργα συντήρησης του οδικού δικτύου, αποκατάστασης ζημιών από έντονα καιρικά φαινόμενα, αναβάθμισης των δικτύων ύδρευσης και βελτίωσης των δημοτικών υποδομών.
Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση της πολιτικής προστασίας, καθώς οι ορεινές περιοχές αντιμετωπίζουν αυξημένες απαιτήσεις κατά τους χειμερινούς μήνες, αλλά και κινδύνους από πλημμύρες, πυρκαγιές και κατολισθήσεις.
Υπάρχει, παράλληλα, και μια αναπτυξιακή διάσταση. Η στήριξη των ορεινών κοινοτήτων δεν μπορεί να περιορίζεται στη συντήρηση δρόμων και κτιρίων. Χρειάζονται επενδύσεις που θα δημιουργούν προϋποθέσεις για την τοπική επιχειρηματικότητα, την αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή, τον τουρισμό και την παραμονή των νέων ανθρώπων στον τόπο τους.
Η εξαγγελία στο συνέδριο της ΚΕΔΕ δημιουργεί ένα νέο πεδίο συζήτησης και για την αυτοδιοίκηση της Δυτικής Μακεδονίας.
Το ζητούμενο πλέον είναι να αποσαφηνιστεί με ποια κριτήρια θα γίνεται η κατανομή των χρημάτων. Θα λαμβάνονται υπόψη η έκταση ενός δήμου, ο αριθμός και η διασπορά των οικισμών, το υψόμετρο, οι κλιματολογικές συνθήκες, η κατάσταση του οδικού δικτύου και το κόστος παροχής υπηρεσιών;
Αυτά είναι κρίσιμα ερωτήματα, καθώς από τις απαντήσεις θα εξαρτηθεί εάν οι νέοι πόροι θα καλύψουν πραγματικές ανάγκες ή θα αποτελέσουν απλώς μία ακόμη χρηματοδοτική δυνατότητα με γενικά κριτήρια.
Για τους δήμους της Δυτικής Μακεδονίας έχει σημασία να υπάρξει κοινή διεκδίκηση, ώστε οι ιδιαιτερότητες των ορεινών περιοχών να αποτυπωθούν στον σχεδιασμό και να μην παραμείνουν σε επίπεδο γενικής αναφοράς.
Η συζήτηση που άνοιξε στην Καλαμάτα αγγίζει, τελικά, ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα για την περιοχή: πόσο κοστίζει να κρατήσεις ζωντανό ένα μικρό ορεινό χωριό και τι υποστήριξη χρειάζεται ένας δήμος για να μπορεί να το κάνει.
Γιατί στη Δυτική Μακεδονία η διατήρηση των ορεινών κοινοτήτων δεν είναι μόνο ζήτημα τοπικής ανάπτυξης. Είναι και ζήτημα ισότιμης πρόσβασης των κατοίκων σε υποδομές, υπηρεσίες και δυνατότητες ζωής, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται το χωριό τους.
