Η ελληνική περιφέρεια αδειάζει: Το σχέδιο της ΕΕ για να επιστρέψει ο κόσμος στον τόπο του

Η ελληνική περιφέρεια αδειάζει: Το σχέδιο της ΕΕ για να επιστρέψει ο κόσμος στον τόπο του

Μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος της ερήμωσης της ελληνικής περιφέρειας και προειδοποιεί ότι, αν δεν υπάρξει άμεση και στοχευμένη παρέμβαση, ολόκληρες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν να χάσουν τον πληθυσμό τους. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση, καθώς συνδυάζει ορεινούς όγκους και πολυάριθμα νησιά, γεγονός που καθιστά την παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών πιο δύσκολη και ακριβή.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η υποχώρηση του πληθυσμού δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: όσο μειώνονται οι κάτοικοι, τόσο υποβαθμίζονται οι υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και μεταφορών, και όσο αυτές υποβαθμίζονται, τόσο περισσότεροι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Σε πολλές αγροτικές και ορεινές περιοχές η πληθυσμιακή πυκνότητα είναι εξαιρετικά χαμηλή, ενώ η γεωγραφική απομόνωση είναι έντονη, ιδιαίτερα στα μικρά νησιά.

Ένα από τα βασικά προβλήματα που επισημαίνονται είναι η λεγόμενη «μεταφορική φτώχεια». Πολλοί κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών χρειάζονται πάνω από 45 λεπτά οδήγησης για να φτάσουν σε ένα αστικό κέντρο ή σε βασικές υπηρεσίες. Η έλλειψη αξιόπιστων δημόσιων συγκοινωνιών ενισχύει την εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και αποκλείει κυρίως ηλικιωμένους και ευάλωτες ομάδες. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί την έννοια του «δικαιώματος να μένει κανείς στον τόπο του» (Right to Stay), υπογραμμίζοντας ότι οι πολίτες δεν πρέπει να εξαναγκάζονται σε μετανάστευση λόγω ανεπάρκειας υποδομών.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στον τομέα της υγείας. Σε πολλές ορεινές και νησιωτικές περιοχές, η πρόσβαση σε νοσοκομείο απαιτεί μετακινήσεις άνω των 30 λεπτών, ενώ τα τοπικά κέντρα υγείας συχνά υπολειτουργούν λόγω έλλειψης προσωπικού και εξοπλισμού. Παρά τις προσπάθειες αναβάθμισης, οι ανισότητες παραμένουν μεγάλες, ειδικά σε περιοχές με γηρασμένο πληθυσμό και αυξημένες ανάγκες φροντίδας.

Παράλληλα, σοβαρά κενά εντοπίζονται και στην παιδική φροντίδα και εκπαίδευση. Πολλές νέες οικογένειες δυσκολεύονται να βρουν κοντινές και επαρκείς δομές, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την απόφασή τους να παραμείνουν ή όχι στην περιφέρεια. Η αποχώρηση νέων και ειδικευμένων ανθρώπων στερεί από τις τοπικές κοινωνίες δυναμισμό και μειώνει το ενδιαφέρον για επενδύσεις.

Η μελέτη προτείνει μια σειρά από μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ενίσχυση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι επενδύσεις σε οδικές υποδομές, κινητές μονάδες υγείας και τηλεϊατρική, καθώς και η θέσπιση εγγυημένου χρόνου πρόσβασης σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Τονίζεται, ωστόσο, ότι τα έργα υποδομής πρέπει να συνοδεύονται από μακροπρόθεσμο σχέδιο στελέχωσης και χρηματοδότησης, ώστε να παραμένουν λειτουργικά.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις καινοτόμες λύσεις μετακίνησης, όπως οι μεταφορές «κατόπιν αιτήματος», οι οποίες μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες περιοχών με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα. Στόχος είναι η άρση του κοινωνικού αποκλεισμού και η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στους κατοίκους της ελληνικής περιφέρειας να ζουν με αξιοπρέπεια και να παραμένουν στον τόπο τους.