102
Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου Σιάπκας – Παλιά Καστανιά
Η Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου Σιάπκας βρίσκεται σε μια όμορφη και ήσυχη τοποθεσία των Πιερίων, στη θέση «Σιάπκα», κοντά στην Παλιά Καστανιά της Κοζάνης και απέχει περίπου 12 χιλιόμετρα και 18 χιλιόμετρα από τα Σέρβια.
Για να φτάσει κανείς στη μονή, ακολουθεί έναν χωματόδρομο που ξεκινά από το χωριό και περνά μέσα από το δάσος, ανάμεσα σε πεύκα, φτέρες και πυκνή βλάστηση. Η απομονωμένη θέση της, μέσα στη φύση, δίνει στον χώρο μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα ηρεμίας και κατάνυξης.
Η ιστορία της μονής χάνεται στα παλιά χρόνια. Η ακριβής ημερομηνία ίδρυσής της δεν είναι γνωστή, ενώ σύμφωνα με την τοπική παράδοση η παρουσία της στην περιοχή ανάγεται περίπου στον 11ο αιώνα. Στο πέρασμα των αιώνων αποτέλεσε σημαντικό θρησκευτικό σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της Παλιάς Καστανιάς και των γύρω χωριών.
Η γιορτή του Αγίου Αντωνίου
Κάθε χρόνο, την 1η Σεπτεμβρίου, η μονή γιορτάζει τον Άγιο Αντώνιο.
Εκείνες τις ημέρες ο χώρος ζωντανεύει και πάλι. Κάτοικοι της περιοχής, προσκυνητές και επισκέπτες ανεβαίνουν στη μονή για να παρακολουθήσουν τις ακολουθίες και να ανάψουν ένα κερί στον Άγιο.
Πολλοί φτάνουν από την προηγούμενη ημέρα και διανυκτερεύουν στον χώρο, κρατώντας ζωντανό ένα παλιό έθιμο που συνδέει τη γιορτή με την παραμονή, την προσευχή και το προσκύνημα.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:
31 Αυγούστου στις 19:00 Εσπερινός
01 Σεπτεμβρίου στις 07:00 θεία Λειτουργία.
Για τους ανθρώπους της Παλιάς Καστανιάς η γιορτή του Αγίου Αντωνίου δεν είναι μόνο μια θρησκευτική ημέρα. Είναι και μια ευκαιρία να ξαναβρεθούν στον παλιό τόπο, να συναντηθούν με συγχωριανούς και ανθρώπους από τα γύρω χωριά και να θυμηθούν τις ιστορίες που συνδέονται με το μοναστήρι.
Το μοναστήρι και τα παλιά του κτίσματα
Στο κέντρο της μονής βρίσκεται το μικρό καθολικό του Αγίου Αντωνίου, ένας μονόκλιτος ναός με νάρθηκα, χτισμένος με πέτρα. Στο εσωτερικό του σώζονται παλιές τοιχογραφίες, αρκετές από τις οποίες έχουν συντηρηθεί.
Γύρω από τον ναό υπήρχαν παλαιότερα τα κελιά των μοναχών και διάφοροι βοηθητικοί χώροι. Από τα παλιά κτίσματα σήμερα σώζονται μόνο τμήματα, που θυμίζουν την παλαιότερη μορφή του μοναστηριού. Σύμφωνα με τις τοπικές αναφορές, η μονή διέθετε κάποτε περίπου δεκαπέντε κελιά.
Η κατασκευή της μονής έχει και ορισμένα χαρακτηριστικά που θυμίζουν μικρό κάστρο. Η θέση της και ο τρόπος με τον οποίο είναι χτισμένα τα κτίσματα δείχνουν ότι, εκτός από χώρος προσευχής, μπορούσε να προσφέρει και προστασία στους ανθρώπους που βρίσκονταν εκεί.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της μονής είναι μια παλιά πέτρινη βρύση, με χαρακτηριστική πέτρινη, κωνική σκεπή.
Στον εξωτερικό τοίχο σώζεται επίσης μια πέτρινη επιγραφή με τη χρονολογία 1766, που αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την ιστορία και τις παλιότερες εργασίες στη μονή.
Το «δωμάτιο με τις αλυσίδες»
Ένα σημείο της μονής που έχει μείνει ιδιαίτερα στη μνήμη των κατοίκων είναι το λεγόμενο «δωμάτιο με τις αλυσίδες».
Σύμφωνα με την παράδοση, παλιότερα στον χώρο αυτό έδεναν ανθρώπους που αντιμετώπιζαν ψυχικά προβλήματα, καθώς πίστευαν ότι με την προσευχή, την ευλογία και τη χάρη του Αγίου Αντωνίου μπορούσαν να θεραπευτούν.
Η ιστορία αυτή αποτελεί μέρος της προφορικής παράδοσης που έχει περάσει από γενιά σε γενιά και συνδέεται με την ιδιαίτερη θέση που είχε ο Άγιος Αντώνιος στη θρησκευτική ζωή των ανθρώπων της περιοχής.
Η προσπάθεια για τη συντήρηση της μονής
Φέτος έχει γίνει μια ακόμη προσπάθεια να διατηρηθεί και να φροντιστεί ο χώρος της μονής. Σε ορισμένα σημεία, όπως στον ξενώνα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες ανακαίνισης και αποκατάστασης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ζημιές που είχαν δημιουργηθεί με τα χρόνια.
Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε από μια παρέα φίλων που αγαπούν τον τόπο και θέλησαν να βοηθήσουν έμπρακτα. Με προσωπική εργασία αλλά και με οικονομική βοήθεια, συνέβαλαν στην αποκατάσταση όχι μόνο του Αγίου Αντωνίου, αλλά και άλλων εκκλησιών που βρίσκονται έξω από το χωριό, όπως ο Άγιος Αθανάσιος και η Αγία Τριάδα στο Νεχώρι.
Η Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου στη Σιάπκα αποτελεί ένα κομμάτι της ιστορίας και της παράδοσης της Παλιάς Καστανιάς. Είναι ένας τόπος που συνδέει τη θρησκευτική πίστη με τη μνήμη των ανθρώπων, τη φύση και την ιστορία του τόπου.
Ας παραμείνει ζωντανό το μοναστήρι και η παράδοση που το συνοδεύει, ώστε να μπορούν και οι επόμενες γενιές να το γνωρίσουν.
Βοήθειά μας ο Άγιος Αντώνιος.
Αρης Βαρταλάς
