Οι ΤΟΜΥ στην Κοζάνη: Ένα πετυχημένο εγχείρημα που αφέθηκε να σβήσει;

Πριν από λίγα χρόνια δημιουργήθηκαν στην Κοζάνη τέσσερις Τοπικές Μονάδες Υγείας (ΤΟΜΥ), με στόχο να φέρουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας πιο κοντά στον πολίτη. Ήταν μια σημαντική μεταρρύθμιση που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε υπό την ευθύνη της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας, με όραμα την αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας και την αποσυμφόρηση του νοσοκομείου και του Κέντρου Υγείας.

Οι τέσσερις ΤΟΜΥ, που υπάγονται διοικητικά στο Κέντρο Υγείας Κοζάνης, στελεχώθηκαν αρχικά με δύο ιατρικές ειδικότητες και λειτούργησαν σε διαφορετικές γειτονιές της πόλης, εξυπηρετώντας καθημερινά εκατοντάδες πολίτες. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία της εποχής, μία μόνο από τις μονάδες κατέγραψε μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας της χιλιάδες επισκέψεις, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι οι πολίτες αγκάλιασαν τον θεσμό.

Η φιλοσοφία ήταν απλή αλλά ουσιαστική: ο πολίτης να βρίσκει τον γιατρό της γειτονιάς του, να αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα απλά περιστατικά, να γίνεται πρόληψη, παρακολούθηση χρονίως πασχόντων και να αποφεύγονται οι άσκοπες μετακινήσεις και ο συνωστισμός στα νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας.

Σήμερα, όμως, η εικόνα απέχει πολύ από εκείνη των πρώτων χρόνων. Οι ΤΟΜΥ έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά. Από τις τέσσερις  που λειτουργούσαν, έχει απομείνει ουσιαστικά μία, με έναν μόνο γιατρό να προσπαθεί να καλύψει τις ανάγκες των πολιτών. Την ίδια στιγμή, το Κέντρο Υγείας Κοζάνης, που κάποτε διέθετε περίπου δεκαπέντε γιατρούς, λειτουργεί πλέον με μόλις έξι εφτα.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο θεσμός πέτυχε. Η ανταπόκριση των πολιτών έδωσε ήδη την απάντηση. Το ερώτημα είναι άλλο:

Γιατί εγκαταλείφθηκε και γιατί δεν αναζωογονούνται;

Γιατί μια δομή που συνέβαλε στην αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας, αποφόρτιζε τα νοσοκομεία, εξυπηρετούσε άμεσα τους πολίτες και ενίσχυε την πρόληψη, σήμερα οδηγήθηκε στη συρρίκνωση;

Αξίζει να αναγνωριστεί ότι η δημιουργία των ΤΟΜΥ αποτέλεσε μια σημαντική πρωτοβουλία της τότε διοίκησης της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας. Ήταν μια επιλογή με ξεκάθαρο σχεδιασμό και προοπτική, η οποία έδειξε από την πρώτη στιγμή ότι μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά προς όφελος της κοινωνίας.

Η υγεία δεν είναι μόνο τα μεγάλα νοσοκομεία. Είναι και οι δομές της γειτονιάς, εκεί όπου ο πολίτης μπορεί να εξυπηρετηθεί γρήγορα, χωρίς ταλαιπωρία και χωρίς να επιβαρύνει ένα ήδη πιεσμένο σύστημα.

Η Κοζάνη δεν χρειάζεται λιγότερη Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Χρειάζεται περισσότερη. Και ίσως ήρθε η ώρα οι αρμόδιοι να απαντήσουν αν υπάρχει σχέδιο για την ουσιαστική επαναστελέχωση των ΤΟΜΥ και του Κέντρου Υγείας ή αν ένας θεσμός που απέδειξε την αξία του θα αφεθεί οριστικά να μαραζώσει.